ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens Fransada oktyabrın 17-də yanacağın bahalaşması və əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin azalması fonunda baş verən kütləvi etirazlar və iğtişaşlarla bağlı sosial şəbəkədə paylaşım edib.
Modern.az xəbər verir ki, o, Qərb liberallarını assimilyasiya və sosial uyğunlaşma məsələlərinə məhəl qoymadan Fransaya “üçüncü dünyanı idxal etməkdə” ittiham edib. Vens xəbərdarlıq edib ki, ABŞ Konqresindəki demokratlar da oxşar ssenarini həyata keçirməyə çalışırlar.
Vens paylaşımında bildirib ki, bu cür siyasətin mümkün nəticələri ekspertlər və tənqidçilər tərəfindən dəfələrlə proqnozlaşdırılsa da, liberal dairələr xəbərdarlıqları nəzərə almayıblar. O, Fransanın şəhər infrastrukturuna və mədəni irsinə daha böyük zərər dəyməzdən əvvəl gərginliyin artmasının qarşısını ala biləcəyinə ümid etdiyini bildirib.
Vitse-prezidentin açıqlaması onun miqrasiya və sosial siyasət məsələlərinə dair sərt ritorikasını əks etdirir. Vens Fransadakı hadisələri ABŞ-dakı daxili siyasi müzakirələrlə əlaqələndirərək oxşar siyasətlərin mümkün nəticələrinə diqqət çəkib.
Fransa Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, nümayişlərdə 550 min nəfər iştirak edib. Onlardan 110 mini Parisdə küçələrə çıxıb. Bir sıra şəhərlərdə aksiyalar polis ilə toqquşmalara və saxlanılmalara səbəb olub.
Fransanın daxili işlər naziri Loran Nunesin sözlərinə görə, etirazlar zamanı hüquq-mühafizə orqanları azı 400 nəfəri saxlayıb. Onun bildirdiyinə görə, saxlanılanların əksəriyyəti yetkinlik yaşına çatmış şəxslərdir. Hakimiyyət hadisə yerindən qaçan şəxslərin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində axtarışları davam etdirmək niyyətindədir.
Hadisələr zamanı hüquq-mühafizə orqanları toqquşmalarda iştirak edən şəxslərin müəyyənləşdirilməsinə və məsuliyyətə cəlb olunmasına diqqət yetirir. Bu məqsədlə hadisələrin qeydə alınması və mümkün hüquq pozuntularının araşdırılması istiqamətində tədbirlər görülür.
Etirazların gedişi iqtisadi və sosial amillərin bir-biri ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Yanacağın qiymətinin artması və real gəlirlərin azalması əhalinin həssas təbəqələri arasında narazılığı gücləndirə bilər. Bu narazılıq isə ayrı-ayrı ərazilərdə başlayan aksiyaların qısa müddətdə genişmiqyaslı nümayişlərə çevrilməsinə gətirib çıxara bilər.
Hadisələrin yalnız Parislə məhdudlaşmaması da diqqət çəkir. Bir sıra digər şəhərlərdə keçirilən aksiyalar ölkədə sosial gərginliyin daha geniş əraziləri əhatə etdiyini göstərir.
ABŞ rəsmilərinin Fransadakı hadisələrə münasibəti yerli böhranların beynəlxalq siyasi müzakirələrdə də istifadə olunduğunu nümayiş etdirir. Vens Fransa nümunəsini ABŞ-ın daxili gündəliyi ilə əlaqələndirərək miqrasiya və sosial siyasət modellərinin mümkün nəticələri barədə xəbərdarlıq edib.
Fransa son illərdə yanacağın bahalaşması ilə bağlı etirazlarla dəfələrlə üzləşib. 2022-ci ildə benzinin qiymətinin artmasına qarşı keçirilən aksiyalar zamanı da polislə toqquşmalar, avtomobillərin yandırılması və yolların bağlanması halları qeydə alınmışdı. Həmin dövrdə bəzi qrupların radikallaşması və aksiyaların əlaqələndirilməsi üçün sosial şəbəkələrdən geniş istifadə olunması da diqqət çəkmişdi.
Əvvəlki hadisələrin təcrübəsi göstərir ki, iqtisadi tələblərlə başlayan etirazlar zamanla daha geniş siyasi və sosial narazılıqları əhatə edə, bəzi hallarda isə küçə zorakılığına çevrilə bilər.
