Reuters-in keçirdiyi yeni ixtisaslaşmış sorğuya görə, enerji qiymətlərinin artmasının daha genişmiqyaslı və davamlı bahalaşmaya səbəb ola biləcəyi üçün yüksək inflyasiya dünya iqtisadiyyatının bir çox ölkəsində 2027-ci ilədək davam edə bilər.
Oktyabr sorğusunda iqtisadçılar əhatə olunan 50 iqtisadiyyatın 31-i, o cümlədən 21 inkişaf etmiş iqtisadiyyatın 15-i üzrə gələn il üçün inflyasiya proqnozlarını yüksəldiblər. İqtisadi artım proqnozları isə 23 ölkə üzrə artırılıb. Bu, davamlı inflyasiyanın gözləniləndən daha güclü iqtisadi fəallıqla eyni vaxtda müşahidə oluna biləcəyini göstərir.
Nəticələr Reuters-in aprel və iyul aylarında keçirdiyi sorğularla müqayisədə mənzərənin dəyişdiyini göstərir. Həmin sorğular zəif iqtisadi artım fonunda yüksək inflyasiyanın hökm sürdüyünə işarə edirdi. Süni intellektə yatırılan investisiyalar və bir sıra regionlarda gözləniləndən daha güclü iqtisadi fəallıq iqtisadiyyatı dəstəkləyib. Bununla belə, ev təsərrüfatları yaşayış xərclərinin yüksək olmasından əziyyət çəkməyə davam edirlər. İqtisadiyyatın bu dayanıqlığı qiymət təzyiqini cilovlamağın çətin olacağı ilə bağlı narahatlıqları da artırır.
“İnflyasiya ilə bağlı yenidən daha ciddi narahat olmağa başlayıram”, HSBC iqtisadçıları bildiriblər. Onların fikrincə, Yaxın Şərqdəki münaqişə nə qədər uzun və genişmiqyaslı olsa, qiymət təzyiqi nə qədər çox yayılsa, inflyasiyanın uzun müddət yüksək qalması ehtimalı da bir o qədər artacaq.
Əsas təzyiq mənbəyi neft olub. Oktyabrın 7-dən bəri neftin qiyməti bir barel üçün 100 dollardan yuxarı qalır, ötən həftə isə 117 dolları keçərək son altı ayın ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Təxminən səkkiz ay əvvəl İranla müharibənin başlanmasından bəri qiymətlər 60 faizdən çox artıb. Morgan Stanley iqtisadçıları enerji qiymətlərindəki yüksəlişin dünya iqtisadiyyatına yayılmaqda davam etdiyini bildiriblər. Onların sözlərinə görə, enerji xərclərinin adətən dəyişkən ərzaq və enerji qiymətlərinin nəzərə alınmadığı baza inflyasiyası göstəricilərinə təsir etməyə başladığına dair əlamətlər var.
Reuters-in son üç rüblük sorğusu ərzində 2027-ci il üçün median inflyasiya proqnozları ümumilikdə Böyük Britaniya üzrə 0,7 faiz bəndi, avrozona və Braziliya üzrə 0,5 faiz bəndi, Hindistan üzrə 0,4 faiz bəndi, ABŞ üzrə isə 0,2 faiz bəndi artırılıb. Əksər mərkəzi banklar faiz dərəcələrini cəmi bir neçə dəfə yüksəldib və ya dəyişməz saxlayıblar. İnflyasiya daha geniş yayılsa, pul siyasətinin əlavə sərtləşdirilməsi mümkündür. Bu isə ev təsərrüfatları və biznes üçün borclanma xərclərini yüksək səviyyədə saxlaya bilər. Son aylarda qlobal istiqraz bazarlarında baş verən satış dalğası gəlirliliyi artıq yüksəldərək maliyyə şərtlərini sərtləşdirib. Daha yüksək gəlirlilik bütün iqtisadiyyatda borclanma xərclərinə təsir göstərə bilər.
