Dialoq, multikulturalizm və qlobal əməkdaşlıq perspektivləri
2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq: parçalanmış dünyada körpülər qurmaq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılışı keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tədbirdə çıxış edərək mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqun əhəmiyyətindən, Azərbaycanın bu sahədəki tarixi təcrübəsindən və beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət prinsipinin vacibliyindən danışıb.
Prezidentin çıxışında diqqət çəkən məqamlardan biri Forumun beynəlxalq miqyasının və davamlılığının vurğulanması olub. Tədbirə 100-dən artıq ölkədən nümayəndələrin qatılması və 2000-dən çox iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi bu platformaya olan marağın göstəricisi kimi təqdim edilib. 2011-ci ildə təşəbbüs kimi əsası qoyulan Forum sonrakı illərdə mədəniyyətlərarası münasibətlərin müzakirəsi və qlobal problemlərin həlli yollarının axtarılması üçün mühüm beynəlxalq platformaya çevrilib. Bu prosesdə BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı və digər tərəfdaş təşkilatların əməkdaşlığı xüsusi qeyd olunub.
İlham Əliyev Azərbaycanın tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin qovuşduğu məkan olduğunu bildirib. Avropa ilə Asiyanın arasında yerləşən ölkəmiz əsrlər boyu xalqlar və mədəniyyətlər arasında əlaqələrin yaranmasına şərait yaradıb. Multikulturalizm, dini və etnik dözümlülük, müxtəlif icmalara hörmət Azərbaycan cəmiyyətinin dəyərləri kimi səciyyələndirilib. Ölkədə müxtəlif etnik və dini mənsubiyyətə malik insanların bərabər hüquqlara sahib olması və ümumi cəmiyyətin bir hissəsi kimi yaşaması ictimai həmrəyliyin mühüm amili kimi təqdim edilib.
Çıxışın əsas ideyalarından biri dialoqun yalnız fikir mübadiləsi deyil, həm də qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq üçün real imkan olmasıdır. Müasir dünyada münaqişələrin, siyasi gərginliklərin və qarşılıqlı etimadsızlığın artdığı şəraitdə fərqli mədəniyyətlərin nümayəndələrinin bir araya gəlməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə platformalar tərəflərə bir-birini dinləmək, ortaq maraqları müəyyənləşdirmək və fikir ayrılıqlarını dinc vasitələrlə müzakirə etmək imkanı verir.
Prezident beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların yolverilməzliyinə də toxunub. Onun fikrincə, dövlətlərə münasibətdə eyni prinsiplər tətbiq edilməli, beynəlxalq hüququn norma və qərarlarına ardıcıl yanaşılmalıdır. Müstəqil ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə etmək və onlara necə yaşamağı diktə etmək əvəzinə, suverenliyə və xalqların seçimlərinə hörmət göstərilməlidir. Çıxışda vurğulanıb ki, qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu münasibətlər beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirə, gərginlik və münaqişələrin azalmasına kömək edə bilər.
Dövlət başçısı münaqişələrin həlli məsələsini də Forumun ümumi mövzusu ilə əlaqələndirib. Müharibəyə başlamağın asan, onu dayandırmağın isə çox vaxt çətin olduğunu qeyd edərək, münaqişələrin uzunmüddətli nəticələrinə diqqət çəkib. Onun yanaşmasına görə, sülhə nail olmaq üçün siyasi iradə, beynəlxalq hüquqa hörmət və əldə olunan razılaşmaların həyata keçirilməsi mexanizmləri vacibdir. Beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icrası təmin olunmadıqda, həmin qərarların təsiri və beynəlxalq sistemə etimad zəifləyə bilər.
Çıxışda Azərbaycanın müstəqillik dövründə keçdiyi inkişaf yolu da xatırladılıb. Prezident ölkənin əldə etdiyi nailiyyətləri Azərbaycan xalqının zəhməti, iradəsi və müstəqil siyasəti ilə əlaqələndirib. Azərbaycanın iqtisadi potensialının, xarici siyasətinin, enerji və nəqliyyat sahələrindəki rolunun artması ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi kontekstində təqdim olunub. Eyni zamanda, qeyri-sabit regionda sabitlik və əməkdaşlığın qorunmasının əhəmiyyəti vurğulanıb.
Forumun “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusu bu fikirləri birləşdirən əsas xətt kimi çıxış edir. Ortaq gələcəyin qurulması üçün təkcə rəsmi görüşlər kifayət etmir; dialoq konkret əməkdaşlıq təşəbbüslərinə, qarşılıqlı etimada və davamlı fəaliyyətə çevrilməlidir. Mədəniyyət, təhsil, elm, gənclərlə iş və turizm sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi xalqlar arasında qarşılıqlı anlayışın dərinləşməsinə şərait yarada bilər.
Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin 27 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışı mədəniyyətlərarası və dinlərarası münasibətlərin, suverenliyə hörmətin, beynəlxalq hüququn və sülh naminə əməkdaşlığın əhəmiyyətinə həsr olunub. Forum Azərbaycanın dialoq təşəbbüslərini beynəlxalq müstəvidə təqdim etməklə yanaşı, müxtəlif ölkə və təşkilatların nümayəndələrini ümumi problemlərin müzakirəsinə cəlb edən platforma kimi əhəmiyyət daşıyır. Çıxışın əsas mesajı ondan ibarətdir ki, parçalanmış dünyada etibarlı körpülər qurmaq üçün qarşılıqlı hörmət, bərabərlik və dialoq gündəlik beynəlxalq münasibətlərin ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.
Şəhla Xəlilova
Elm və Təhsil Nazirliyi, Fizika İnstitutu,
YAP Yasamal Ərazi Partiya Təşkilatının sədri
.jpg)
