"Müasir dünyada xalqlar və dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi, mədəni müxtəlifliyin qorunması və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Müxtəlif dinlərə, dillərə və mədəniyyətlərə mənsub insanların sülh şəraitində yaşaması cəmiyyətin sabitliyinin və davamlı inkişafının əsas şərtlərindən biridir".Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Milli Məclisin Deputatı Ülviyyə Həmzəyeva deyib.Onun sözlərinə görə, Azərbaycan bu baxımdan zəngin tarixi təcrübəsi, tolerantlıq ənənələri və beynəlxalq təşəbbüsləri ilə seçilən ölkələrdən biridir. Ölkəmizdə multikulturalizm yalnız tarixi irsin bir hissəsi deyil, həm də dövlət siyasətinin və ictimai münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir:"Azərbaycanın coğrafi mövqeyi tarixən müxtəlif sivilizasiyaların, mədəniyyətlərin və dini dünyagörüşlərinin qarşılaşmasına şərait yaradıb. Şərqlə Qərbin qovuşduğu məkanda yerləşən ölkəmiz əsrlər boyunca fərqli xalqların qarşılıqlı əlaqələr qurduğu, ticarət və mədəni mübadilənin inkişaf etdiyi ərazilərdən biri olub. Bu tarixi proseslər xalqımızın dünyagörüşünün formalaşmasına, başqa mədəniyyətlərə hörmətlə yanaşmasına və birgəyaşayış ənənələrinin möhkəmlənməsinə təsir göstərib.Bu gün Azərbaycanda müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələri ölkənin ictimai həyatında iştirak edir, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına və dövlətin inkişafına töhfə verirlər. Fərqli mədəniyyətlərə mənsub insanların vahid cəmiyyət daxilində birləşməsi milli həmrəyliyin möhkəmlənməsi baxımından mühüm amildir. Azərbaycan nümunəsi göstərir ki, mədəni müxtəliflik cəmiyyətin parçalanmasına deyil, qarşılıqlı hörmət və bərabərlik prinsipləri əsasında onun zənginləşməsinə xidmət edə bilər.Azərbaycanın multikulturalizm siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri dini və etnik ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizə, müxtəlif icmaların hüquqlarına hörmət və tolerant mühitin qorunmasıdır. Bu yanaşma cəmiyyətdə qarşılıqlı etimadın güclənməsinə, insanlar arasında münasibətlərin sağlam əsaslar üzərində qurulmasına imkan yaradır. Tarixi dini abidələrin qorunması, mədəni irsin yaşadılması və müxtəlif icmaların ənənələrinə diqqət göstərilməsi də bu siyasətin mühüm istiqamətlərindəndir.Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmiz mədəniyyətlərarası dialoqun beynəlxalq səviyyədə təşviqinə xüsusi diqqət yetirir. Bakıda keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu müxtəlif ölkələrin nümayəndələrini, siyasətçiləri, alimləri və beynəlxalq təşkilatların təmsilçilərini bir araya gətirən mühüm platformadır. 2026-cı il oktyabrın 27-də keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu da bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusu müasir dünyanın qarşılaşdığı problemlərin həllində ünsiyyətin, qarşılıqlı anlaşmanın və ortaq fəaliyyətin vacibliyini ön plana çıxarır.Belə beynəlxalq tədbirlər yalnız müxtəlif fikirlərin səsləndirilməsi üçün imkan yaratmır, eyni zamanda dövlətlər və cəmiyyətlər arasında münasibətlərin inkişafına kömək edir. Münaqişələrin, dini dözümsüzlüyün və mədəni fərqliliklərə qarşı qərəzli münasibətin mövcud olduğu bir dövrdə dialoq platformalarının əhəmiyyəti daha da artır. Azərbaycanın bu proseslərdə fəal iştirakı ölkəmizin beynəlxalq humanitar əməkdaşlığa verdiyi önəmi nümayiş etdirir. Milli birliyin qorunması Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Xalqımız müxtəlif tarixi sınaqlardan keçərək öz dilini, mədəniyyətini, adət-ənənələrini və milli kimliyini qoruyub saxlamağı bacarıb. Müstəqilliyin bərpası ilə Azərbaycan öz inkişaf yolunu müstəqil şəkildə müəyyənləşdirmək imkanı əldə edib. Bu gün dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların qorunması və cəmiyyətin vahid məqsədlər ətrafında birləşməsi ölkənin gələcək inkişafının əsas istiqamətləri sırasındadır.Azərbaycançılıq ideyası milli birliyin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Bu ideya insanların etnik mənsubiyyətindən və dini baxışlarından asılı olmayaraq, özlərini vahid dövlətin vətəndaşları kimi hiss etmələrinə, ümumi məqsədlər ətrafında birləşmələrinə əsaslanır. Vətənə bağlılıq, dövlətə hörmət və ortaq gələcəyə inam cəmiyyətdə həmrəyliyin formalaşmasına xidmət edir. Milli birlik yalnız çətin anlarda nümayiş etdirilən həmrəylik deyil, həm də gündəlik həyatda qarşılıqlı məsuliyyət, ictimai fəallıq və ümumi dəyərlərə bağlılıq deməkdir. Azərbaycanın müasir tarixində ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası milli birliyin əhəmiyyətini bir daha ortaya qoyub. Uzun illər davam edən Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ölkəmizin qarşısında ciddi siyasi və humanitar problemlər yaradıb. 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə həyata keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa olunub. Bu hadisələr ölkənin sonrakı inkişaf mərhələsi üçün yeni imkanlar yaradıb və dövlət quruculuğunda mühüm tarixi mərhələ təşkil edib.Əldə olunmuş nəticələrdən sonra regionda davamlı sülhün təmin edilməsi, dövlətlər arasında etimadın yaradılması və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi əsas məsələlərdən birinə çevrilib. Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitliyin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində aparılan danışıqların və əldə olunan razılaşmaların davamlı nəticələr verməsi region xalqlarının gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sülhün möhkəmlənməsi nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə, ticarətin inkişafına və qarşılıqlı iqtisadi faydanın artmasına şərait yarada bilər.Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsində müstəqil xarici siyasət mühüm rol oynayır. Ölkəmiz müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı maraqlara və suverenliyə hörmət prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər qurur. Çin, ABŞ və Avropa ölkələri ilə strateji əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişliyini göstərir. Bu münasibətlər siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, texnologiya və humanitar sahələrdə də əməkdaşlıq imkanları yaradır.
Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyi onun əlverişli coğrafi mövqeyi, enerji resursları, nəqliyyat infrastrukturu və regional əməkdaşlıq təşəbbüsləri ilə də bağlıdır. Ölkəmiz Şərq ilə Qərb arasında nəqliyyat və logistika əlaqələrinin inkişafında iştirak etməklə regionun iqtisadi əhəmiyyətinin artmasına töhfə verir. Beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması və yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi Azərbaycanın tərəfdaş dövlətlərlə əlaqələrinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.Beynəlxalq siyasətdə mühüm məsələlərdən biri də dövlətlərin suverenliyinə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət edilməsidir. Azərbaycan öz xarici siyasətində ərazi bütövlüyü, dövlətlərin bərabərliyi və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərinin əhəmiyyətini vurğulayır. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların ardıcıl və ədalətli şəkildə həyata keçirilməsi dünya miqyasında etimadın qorunması üçün vacibdir. Beynəlxalq hüququn prinsiplərinin bütün dövlətlərə eyni yanaşma əsasında tətbiq olunması qlobal sabitliyin gücləndirilməsinə kömək edə bilər. Mədəniyyətlərarası dialoqla beynəlxalq təhlükəsizlik arasında da sıx əlaqə mövcuddur. Müxtəlif xalqların bir-birini daha yaxşı tanıması, stereotiplərin aradan qaldırılması və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi münaqişə risklərinin azalmasına müsbət təsir göstərir. Buna görə də multikulturalizm yalnız mədəni sahəyə aid anlayış deyil, həm də siyasi sabitlik və beynəlxalq əməkdaşlıq üçün əhəmiyyətli vasitədir. Azərbaycanın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi təşəbbüslər mədəni müxtəlifliyin qorunması ilə yanaşı, dialoq mədəniyyətinin inkişafına da xidmət edir.Gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlərə bağlı, eyni zamanda dünyaya açıq düşüncəli yetişdirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövrdə təhsil, elm, mədəniyyət və beynəlxalq mübadilə proqramları gənclərin müxtəlif xalqlar haqqında biliklərinin artırılmasına imkan verir. Öz milli kimliyini dərk edən, digər mədəniyyətlərə hörmətlə yanaşan və qlobal problemlərə məsuliyyətlə yanaşmağı bacaran gənclər gələcəkdə daha güclü və sağlam cəmiyyətin formalaşmasına töhfə verə bilərlər. Azərbaycanın multikulturalizm modeli, milli birliyi və beynəlxalq mövqeyi bir-biri ilə əlaqəli olan mühüm inkişaf istiqamətləridir. Tarixi tolerantlıq ənənələri ölkənin mədəni zənginliyini qoruyur, milli həmrəylik dövlətçiliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir, müstəqil xarici siyasət isə Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir. Bakı şəhərində keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu kimi tədbirlər ölkəmizin bu sahədəki təşəbbüslərinin beynəlxalq səviyyədə təqdim olunmasına şərait yaradır. Qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və sülh prinsiplərinə əsaslanan siyasətin davam etdirilməsi Azərbaycanın regional və beynəlxalq mövqeyinin gələcəkdə də möhkəmlənməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir".
Müəllif: Lətifə Musayeva
