Mədəniyyətlərin qovuşduğu ünvan – Bakı

Dialoq, qarşılıqlı hörmət və ortaq gələcək naminə
Müasir dünyada xalqları bir-birindən ayıran fərqlərdən daha çox, onları birləşdirən dəyərlərə ehtiyac var. Müharibələrin, münaqişələrin, dini və mədəni ziddiyyətlərin mövcud olduğu bir dövrdə qarşılıqlı anlaşma, tolerantlıq və əməkdaşlıq bəşəriyyətin gələcəyi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məhz bu baxımdan Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu yalnız beynəlxalq tədbir deyil, həm də xalqlar arasında etimad körpülərinin qurulmasına xidmət edən mühüm qlobal platformadır.
2026-cı il oktyabrın 27–29-da Bakıda keçirilən Forum Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə formalaşan “Bakı Prosesi”nin mühüm tərkib hissəsidir. Forumun əsas məqsədi müxtəlif mədəniyyətlərə, dinlərə və dünyagörüşlərinə mənsub insanların bir araya gəlməsini, aktual qlobal problemləri müzakirə etməsini və ortaq həll yolları axtarmasını təmin etməkdir.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun əsası 2011-ci ildə qoyulub. Azərbaycan bu təşəbbüslə Şərqlə Qərb arasında dialoqun gücləndirilməsinə, müxtəlif sivilizasiyaların bir-birini daha yaxından tanımasına və mədəni müxtəlifliyin qarşıdurma deyil, zənginlik mənbəyi kimi qəbul edilməsinə töhfə verməyi qarşıya məqsəd qoyub.
Forum iki ildən bir keçirilir. Ayrı-ayrı dövrlərdə dünyada baş verən dəyişikliklər, təhlükəsizlik problemləri və yeni çağırışlar onun gündəliyini daha da genişləndirib. 2024-cü ildə keçirilmiş VI Forumdan sonra 2026-cı ildə VII Forumun təşkili bu ənənənin davamıdır.
Forumun mahiyyəti təkcə mədəniyyətlərin təqdimatı ilə məhdudlaşmır. Burada dinlərarası münasibətlər, təhsilin rolu, gənclərin sülh quruculuğunda iştirakı, ayrı-seçkiliklə mübarizə, mədəni irsin qorunması, rəqəmsal texnologiyalar və beynəlxalq əməkdaşlıq kimi məsələlər də diqqət mərkəzində olur. Çünki mədəniyyətlərarası dialoq insanların bir-birini dinləməsi, fərqliliklərə hörmətlə yanaşması və mübahisələri qarşıdurma deyil, anlaşma yolu ilə həll etməsi deməkdir.
Bu il keçirilən Forumun miqyası Azərbaycanın beynəlxalq dialoq məkanına çevrildiyini bir daha nümayiş etdirir. Tədbirdə 100-dən artıq ölkədən 500-dən çox xarici qonaq olmaqla, 2000-dən artıq iştirakçı qeydiyyatdan keçib.
Forumda dövlət və hökumət nümayəndələri, nazirlər, beynəlxalq və regional təşkilatların rəhbərləri, diplomatlar, din xadimləri, alimlər, ekspertlər, mədəniyyət xadimləri, jurnalistlər, gənclər və vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri iştirak edirlər.
Tədbirin təşkilində Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi ilə yanaşı, UNESCO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı (UNAOC), İslam Dünyası Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (ICESCO) və BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatı tərəfdaşlıq edir. Forum çərçivəsində müxtəlif ölkələrdən gələn nümayəndələr aktual məsələləri müzakirə edir, təcrübə mübadiləsi aparır və yeni əməkdaşlıq imkanlarını araşdırırlar.
Belə geniş təmsilçilik Forumun əhəmiyyətini artırır. Çünki burada müxtəlif ölkələrin təcrübəsi, fərqli baxışları və təklifləri bir araya gəlir, qlobal problemlərin həlli üçün əməkdaşlıq imkanları araşdırılır.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu yalnız dövlət başçıları və yüksək vəzifəli şəxslər üçün nəzərdə tutulmuş tədbir deyil. Onun əsas xüsusiyyətlərindən biri müxtəlif sahələrdən olan insanların dialoqa cəlb edilməsidir.
Dövlət qurumlarının və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, universitetlərin alim və tədqiqatçıları, müəllimlər, mədəniyyət və incəsənət xadimləri, dini icmaların təmsilçiləri, qeyri-hökumət təşkilatlarının üzvləri, jurnalistlər, sahibkarlar və gənclər bu cür platformalarda iştirak edə bilərlər.
İştirak qaydaları konkret Forumun proqramına, qeydiyyat şərtlərinə və ayrı-ayrı sessiyaların tələblərinə uyğun müəyyən edilir. Bəzi tədbirlər dəvət əsasında, digərləri isə açıq qeydiyyat və ya xüsusi müraciət əsasında təşkil oluna bilər. Gənclər və könüllülər üçün də ayrıca imkanlar yaradılır.
Bu baxımdan Forum yalnız beynəlxalq müzakirə məkanı deyil, həm də yeni biliklər əldə etmək, fərqli mədəniyyətləri tanımaq, təcrübə mübadiləsi aparmaq və beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələri qurmaq istəyən insanlar üçün əhəmiyyətli fürsətdir.
Bu il Forum “Ortaq gələcək naminə dialoq: parçalanmış dünyada körpülər qurmaq” mövzusuna həsr olunub. Bu yanaşma müasir dünyanın qarşılaşdığı problemlərin yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin səyləri ilə deyil, birgə fəaliyyət və qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həllinin vacibliyini önə çəkir.
Forumun gündəliyində sülh və təhlükəsizlik, dinlərarası münasibətlər, gənclərin liderliyi, süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar, media və ictimai etimad, miqrasiya, ali təhsil, mədəni irsin qorunması, qadınların cəmiyyətdə iştirakı və turizm vasitəsilə mədəni əlaqələrin gücləndirilməsi kimi istiqamətlər yer alır.
Bu mövzuların hər biri insanların gündəlik həyatına və dövlətlərarası münasibətlərə birbaşa təsir göstərir. Məsələn, rəqəmsal texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə dezinformasiyanın qarşısının alınması, müxtəlif mədəniyyətlərin düzgün təqdim olunması və gənclərin məsuliyyətli informasiya mühitində yetişməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, tarixi abidələrin və mədəni irsin qorunması xalqların yaddaşının gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.
Forumun əsas məqsədi problemləri sadalamaqla kifayətlənmək deyil, müzakirələri konkret əməkdaşlıq təşəbbüslərinə çevirməkdir. Bu isə dövlətlər, beynəlxalq təşkilatlar, elm və təhsil müəssisələri, biznes nümayəndələri və vətəndaş cəmiyyəti arasında daha sıx əlaqələrin qurulmasını tələb edir.
Azərbaycanın Forumun ev sahibi kimi seçilməsi təsadüfi deyil. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz tarixən müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin qarşılaşdığı, bir-birinə təsir göstərdiyi məkan olub. Bu coğrafi mövqe Azərbaycanın tarixi-mədəni irsi və multikulturalizm ənənələri ilə birləşərək ölkəmizin beynəlxalq dialoq təşəbbüslərində fəal iştirakına zəmin yaradıb.
2008-ci ildə başlanan “Bakı Prosesi” müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında dialoqu inkişaf etdirmək məqsədi daşıyır. 2011-ci ildən keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumları isə bu təşəbbüsün mühüm beynəlxalq platformaya çevrilməsinə şərait yaradıb.
Azərbaycanın üstünlüyü ondadır ki, ölkəmiz mədəni müxtəlifliyi yalnız nəzəri anlayış kimi təqdim etmir. Müxtəlif etnik və dini mənsubiyyətə malik insanların birgə yaşaması, qarşılıqlı hörmət və milli həmrəylik ənənələri ölkəmizin ictimai həyatının mühüm xüsusiyyətlərindəndir.
Prezident İlham Əliyev VII Forumun açılışındakı çıxışında Azərbaycanın tarixən multikultural ölkə olduğunu xatırladaraq ölkəmizin Avropa ilə Asiya arasında mədəni körpü rolunu xüsusi qeyd edib. Dövlət başçısı həmçinin Forumun ötən 15 il ərzində mədəniyyətlərarası münasibətlərin müzakirəsi üçün səmərəli beynəlxalq platformalardan birinə çevrildiyini bildirib.
Bu fikirlər Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yalnız siyasi və iqtisadi əlaqələrlə deyil, həm də humanitar təşəbbüslər, mədəni əməkdaşlıq və qarşılıqlı anlaşma ideyaları ilə möhkəmləndiyini göstərir.
VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun əhəmiyyəti onun iştirakçı sayından və müzakirə olunan mövzuların genişliyindən daha böyükdür. Əsas məsələ müxtəlif ölkələrin və cəmiyyətlərin ortaq problemlər qarşısında bir-birini dinləməsi, fərqli mövqelərə hörmətlə yanaşması və gələcək üçün ümumi həll yolları axtarmasıdır.
Müasir dünyada sülhün qorunması, qarşıdurmaların qarşısının alınması və xalqlar arasında etimadın möhkəmləndirilməsi üçün dialoq zəruri vasitədir. Mədəniyyətlərarası anlaşma insanların bir-birini daha yaxından tanımasına, stereotiplərin aradan qaldırılmasına və əməkdaşlıq üçün yeni imkanların yaranmasına kömək edir.
Bakı bu gün yalnız beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edən şəhər deyil, həm də müxtəlif mədəniyyətlərin ortaq gələcək naminə bir araya gəldiyi mühüm müzakirə məkanıdır. VII Forum Azərbaycanın dialoq və əməkdaşlıq təşəbbüslərini davam etdirməklə yanaşı, qlobal problemlərin həllində humanitar dəyərlərin rolunu bir daha ön plana çıxarır.
Unutmaq olmaz ki, fərqli mədəniyyətlərə sahib olmaq insanları bir-birindən uzaqlaşdırmalı deyil. Əksinə, bu fərqliliklər qarşılıqlı hörmət və anlaşma ilə birləşdikdə bəşəriyyətin ən böyük sərvətinə çevrilir. Ortaq gələcəyə aparan yol da məhz bu anlayışdan – dialoqdan, etimaddan və sülh naminə birgə məsuliyyətdən başlayır.
Vüsalə Əliyeva
YAP Sədərək rayon təşkilatının sədri