Azərbaycanda 2027-ci il dövlət büdcəsi layihəsində bir sıra sosial ödənişlərin artırılması nəzərdə tutulur.
Ən diqqətçəkən dəyişiklik uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətin 600 manatdan 1500 manata çatdırılması, üç yaşınadək uşağa qulluğa görə aylıq ödənişin isə orta hesabla 37,58 manatdan 100 manata yüksəldilməsidir.
Sfera.az xəbər verir ki, son on ilin göstəricilərinə nəzər saldıqda, xüsusilə uşağın doğulmasına görə verilən müavinətin məbləğində ciddi artım müşahidə olunur. Bununla belə, 2027-ci il büdcə layihəsində göstərilən rəqəmlər hələ təsdiqlənməyib və proqnoz xarakteri daşıyır.
Uşağın doğulmasına görə müavinət 15 dəfə arta bilər
Son on ildə ən nəzərəçarpan dəyişikliklərdən biri uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətin məbləğində baş verib. 2016-cı ildə bu ödəniş 99 manat təşkil edirdi. 2018-ci ildə 109 manata, 2019-cu ildə 200 manata, 2022-ci ildə 300 manata, 2023-cü ildə 500 manata, 2025-ci il iyulun 1-dən isə 600 manata çatdırılıb.
2027-ci il büdcə layihəsində müavinətin 1500 manat olması təklif edilir. Bu təklif qəbul olunarsa, ödəniş hazırkı məbləğlə müqayisədə 900 manat və ya 150 faiz artacaq. 2016-cı illə müqayisədə isə müavinət təxminən 15 dəfə yüksəlmiş olacaq.
Beləliklə, son illərdə bu istiqamətdə bir neçə dəfə artım həyata keçirilsə də, 1500 manatlıq təklif əvvəlki dəyişikliklərlə müqayisədə daha böyük sıçrayış hesab oluna bilər.
Uşağa qulluğa görə ödənişlərdə də artım gözlənilir
Üç yaşınadək uşağa qulluğa görə müavinətin məbləği uşağın yaşından asılı olaraq fərqlənir. Hazırda uşağı 1 yaş yarımadək böyüdənlərə aylıq 44 manat, 1 yaş yarımdan 3 yaşadək olanlara isə 28 manat ödənilir. 2027-ci il büdcə layihəsində bu müavinət üzrə orta göstəricinin 100 manat olacağı proqnozlaşdırılıb. Müqayisə üçün qeyd edək ki, layihədə 2026-cı il üzrə orta məbləğ 37,58 manat göstərilib. Bu baxımdan proqnozlaşdırılan artım təxminən 2,7 dəfədir.
Lakin burada bir məqamı nəzərə almaq lazımdır: 37,58 manat bütün valideynlərə ödənilən vahid müavinət deyil, orta göstəricidir. Hazırda qüvvədə olan 44 və 28 manatlıq ödənişlər isə uşağın yaşına görə müəyyənləşdirilir.
Dəfn müavinətində də dəyişiklik nəzərdə tutulur
2027-ci il büdcə layihəsində dəfn müavinətləri üzrə də artım proqnozlaşdırılıb. Pensiyaçıların dəfni üçün orta ödənişin 946 manatdan 1200 manata, sığortaolunan şəxslərin dəfni üçün isə 590 manatdan 700 manata yüksələcəyi gözlənilir.
Hazırda pensiyaçı vəfat etdikdə dəfn üçün ödənilən müavinət minimum pensiyanın üç misli, sığortaolunan şəxs vəfat etdikdə isə 600 manat təşkil edir. Buna görə də layihədəki 1200 və 700 manatlıq rəqəmləri bütün hallarda tətbiq ediləcək yeni sabit məbləğlər kimi deyil, büdcə üzrə orta göstəricilər kimi qiymətləndirmək lazımdır.
Son illərdə bu istiqamətdə də artımlar olub. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatına əsasən, 2018-2025-ci illərdə dəfn müavinəti beş dəfə artırılaraq 600 manata çatdırılıb.
Analıq və xəstəlik müavinətlərində artım proqnozu
Büdcə layihəsində analıq məzuniyyəti və müvəqqəti əmək qabiliyyətsizliyə görə ödənişlər üzrə də artım nəzərdə tutulur. Belə ki, analıq məzuniyyəti müavinətinin hesablanmasında istifadə olunan orta gündəlik əməkhaqqının 2027-ci ildə 50,57 manat olacağı proqnozlaşdırılır. 2026-cı il üçün bu göstərici 46,54 manatdır. Beləliklə, artım 4,03 manat və ya təxminən 8,7 faiz təşkil edir.
Müvəqqəti əmək qabiliyyətsizliyə görə müavinət üzrə orta gündəlik qazancın isə 50,80 manatdan 53,50 manata yüksələcəyi gözlənilir. Bu, 2,70 manat və ya 5,3 faizlik artım deməkdir.
Qeyd edək ki, bu rəqəmlər hər kəsə ödənilən sabit gündəlik məbləğ deyil. Müavinətin hesablanması şəxsin əməkhaqqısı, sığorta göstəriciləri və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydalardan asılıdır.
Artım ailələrin xərclərinə necə təsir edəcək?
Ümumilikdə, son on ildə Azərbaycanda sosial ödənişlərin nominal məbləğində ciddi artımlar baş verib. Xüsusilə uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətin 99 manatdan 600 manata yüksəlməsi, 2027-ci il üçün isə 1500 manat təklif edilməsi diqqət çəkir.
Bununla belə, sosial ödənişlərin real təsirini qiymətləndirərkən yalnız rəqəmlərin artımına baxmaq kifayət deyil. İnflyasiya, ərzaq və gündəlik tələbat məhsullarının qiyməti, mənzil və kommunal xərclər də nəzərə alınmalıdır.
Məsələn, uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətin artırılması ailənin ilkin xərclərini qarşılamağa kömək edə bilər. Ancaq uşağın sonrakı aylarda qidalanması, geyimi, tibbi xidmətləri və digər ehtiyacları davamlı maliyyə tələb edir. Bu baxımdan birdəfəlik ödənişlərlə yanaşı, aylıq sosial dəstəyin də ailələrin real xərclərinə uyğunlaşdırılması əhəmiyyətlidir.
Nəticə etibarilə, 2027-ci il büdcə layihəsində nəzərdə tutulan artımlar sosial müdafiə sahəsində müsbət dəyişikliklər vəd edir. Lakin bu dəyişikliklərin ailələrin gündəlik həyatına nə dərəcədə təsir göstərəcəyi həm təkliflərin təsdiqindən, həm də ödənişlərin alıcılıq qabiliyyətindən asılı olacaq.
Fatimə
Sfera.az
