Yaponiya hökuməti fövqəladə vəziyyətlərdə ölkəyə nüvə silahlarının gətirilməsinə istisna qaydasında icazə verilməsi imkanını nəzərdən keçirir. Baş nazir Sanae Takaiti üç qeyri-nüvə prinsipinin ifadələrinin dəyişdirilməsini istisna etməyib. Mümkün dəyişiklik ABŞ-ın “nüvə çətiri” çərçivəsində çəkindirmə imkanlarının gücləndirilməsi ilə əlaqələndirilir.
Publika.az xəbər verir ki, bu barədə Yaponiyanın "Sankei" qəzeti məlumat yayıb.
Müzakirə olunan təklifə əsasən, ilin sonunadək Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiqlənməsi planlaşdırılan yeni təhlükəsizlik sənədlərinə xüsusi istisna müddəasının daxil edilməsi mümkündür. Əsas variantlardan biri göyərtəsində nüvə silahı olan xarici hərbi gəmilərin Yaponiya limanlarına daxil olmasına fövqəladə hallarda icazə verilməsidir. Bu addım təhlükəsizlik vəziyyətinin kəskin pisləşəcəyi təqdirdə müdafiə imkanlarının operativ gücləndirilməsi vasitəsi kimi nəzərdən keçirilir.
Takaiti parlamentin aşağı palatasının büdcə komissiyasındakı müzakirələr zamanı konkret dəyişiklikləri elan etməyib. O, yalnız mövcud prinsiplərin ifadələrinə yenidən baxılması imkanının araşdırıla biləcəyini bildirib. Bu ehtiyatlı mövqe məsələnin Yaponiya siyasətində həssas xarakter daşıması, milli təhlükəsizlik maraqları ilə ölkənin beynəlxalq nüfuzu arasında tarazlığın qorunması zərurəti ilə əlaqələndirilir.
Yaponiyanın üç qeyri-nüvə prinsipi - nüvə silahına sahib olmamaq, onu istehsal etməmək və ölkəyə gətirilməsinə icazə verməmək onilliklər ərzində ölkənin təhlükəsizlik siyasətinin əsas dayaqlarından biri olub. Bu prinsiplər atom bombardmanlarından sonra formalaşan ictimai mövqenin və ölkənin xarici siyasət kimliyinin mühüm elementinə çevrilib.
Buna görə də mümkün istisnaların müzakirəsi Yaponiyada ciddi siyasi və ictimai mübahisələrə səbəb ola bilər. Ekspertlərin fikrincə, hətta bu məsələnin gündəmə gətirilməsi belə nüvə silahına münasibətdə formalaşmış yanaşmanın dəyişməsi barədə təsəvvür yaradır və müttəfiqlərə, eləcə də qonşu dövlətlərə əlavə izahat verilməsini zəruri edə bilər.
Təklifin həyata keçirilməsi ABŞ-ın təhlükəsizlik təminatları ilə razılaşdırılmasını, həmçinin xarici hərbi gəmilərin Yaponiyanın ərazi sularına və limanlarına buraxılmasını tənzimləyən qaydalara yenidən baxılmasını tələb edəcək. Bu proses dəniz qüvvələri, gömrük və təhlükəsizlik xidmətləri arasında koordinasiya, nəzarət və logistika prosedurlarına da təsir göstərə bilər.
Xatırladaq ki, nüvə silahı ilə bağlı məhdudiyyətlərin yumşaldılması məsələsi əvvəlki illərdə də Yaponiyada müzakirə olunub. 2023-cü ildə yerli mediada ABŞ-la birgə planlaşdırma ssenarilərinin araşdırılması barədə məlumatlar yayılmış, 2022-ci ildə isə parlamentin müvafiq komitələrində mövcud məhdudiyyətlərin yeni təhlükələrlə uzlaşması məsələsi qaldırılmışdı.
Müəllif: Adəm
