Azərbaycanda avtomobil sahibi olmaq bir çox ailə üçün rahatlıq və zərurət hesab edilir. Uşaqları məktəbə aparmaq, işə getmək, alış-veriş etmək, həftəsonu ailəvi istirahətə çıxmaq şəxsi avtomobillə daha asandır. Lakin maşın almaqla xərclər bitmir, əksinə, yeni maliyyə öhdəlikləri başlayır. Yanacaq, təmir, sığorta, texniki baxış, parklanma və gözlənilməz nasazlıqlar ailənin büdcəsindən hər il minlərlə manat apara bilər. Bəs dörd nəfərlik ailə bir avtomobilə nə qədər pul xərcləyir?
Lent.az avtomobil saxlamağın ailə büdcəsinə təsirini Azərbaycan üzrə mövcud tariflər və nümunəvi xərclər əsasında araşdırıb.
Benzin – hər ay cibdən çıxan yüzlərlə manat
Təsəvvür edək ki, Bakıda yaşayan dörd nəfərlik ailənin 1,6–2,0 litr mühərrikli, benzinlə işləyən avtomobili var. Ailə başçısı hər gün işə gedir, uşaqları məktəbə aparır, həftəsonları isə avtomobildən alış-veriş və istirahət məqsədilə istifadə edir.
Belə ailənin avtomobili ildə təxminən 15 min kilometr yol qət edə bilər. Yanacaq sərfiyyatı orta hesabla 100 kilometrə 8 litr götürülsə, illik benzin tələbatı 1200 litr olacaq.
Azərbaycanda 2026-cı il yanvarın 1-dən Aİ-92 benzininin litri 1 manat 15 qəpikdir. Bu hesabla ailə yalnız yanacağa ildə 1380 manat, ayda isə 115 manat xərcləyəcək.
Bakı tıxaclarında daha çox vaxt keçirən, gündəlik uzun məsafə qət edən sürücülərdə bu məbləğ xeyli yüksək ola bilər.
Usta pulu – ən gözlənilməz xərc
Avtomobilin yağının və filtrlərinin dəyişdirilməsi, əyləc sisteminin yoxlanılması, təkərlərin yenilənməsi və digər texniki xidmətlər qaçılmazdır.
Orta sinif avtomobil üçün ildə iki dəfə yağ və filtr dəyişdirilməsinə təxminən 160–300 manat xərclənə bilər. Əyləc bəndləri, xırda nasazlıqlar və profilaktik xidmətlər əlavə 200–400 manat tələb edə bilər.
Təkər dəstinin yenilənməsini bir neçə ilə bölsək, illik orta xərcə daha 150–250 manat əlavə olunur.
Beləliklə, avtomobilin texniki vəziyyətindən asılı olaraq, illik baxım və xırda təmir xərcləri 500–1000 manata çata bilər. Bu rəqəmlər rəsmi tarif deyil, nümunəvi büdcə hesablamasıdır.
Üstəlik, mühərrik, sürətlər qutusu və ya elektron sistemdə ciddi nasazlıq yaranarsa, bir təmirə minlərlə manat tələb oluna bilər.
Dövlət ödənişləri və sığorta
Avtomobil sahiblərinin nəzərə almalı olduğu xərclərdən biri icbari sığortadır.
Azərbaycanda icbari avtomobil sığortasının baza məbləği 50 manat olsa da, yekun ödəniş mühərrikin həcmi, sürücünün təcrübəsi, qəza tarixçəsi və digər risk əmsallarına görə dəyişir.
Nümunəvi hesablamada illik sığorta xərcini 70–150 manat götürmək olar.
Texniki baxış üçün dövlət rüsumu 30 manatdır. Avtomobilin yaşından asılı olaraq utilizasiya haqqı da yarana bilər. Texniki baxışın hər il tələb olunmadığı avtomobillər də var.
Yol vergisinin yanacaqla əlaqəli hissəsi isə yanacağın qiymətində nəzərə alınır. Buna görə şəxsi minik avtomobilinin sahibi üçün onu ayrıca illik 100–200 manatlıq ödəniş kimi hesablamaq düzgün olmaz.
Bakıda parklanma ailə büdcəsini necə əridir?
Paytaxtda avtomobil saxlamağın əlavə xərclərindən biri parklanmadır.
Bakıda müəyyən edilmiş zonalara əsasən bir saatlıq parklanma haqqı 30 qəpikdən 1 manata qədər dəyişir. Bəzi ərazilərdə isə parklanma ödənişsizdir.
Məsələn, avtomobil sahibi ay ərzində 22 iş günü, gündə iki saat 70 qəpiklik zonada maşın saxlayırsa, aylıq xərc 30 manat 80 qəpik, illik xərc isə təxminən 370 manat edir.
Daha uzunmüddətli parklanma, özəl dayanacaqlar və mərkəzdə gündəlik hərəkət bu xərci artıra bilər.
Bir qəza bütün hesablamanı dəyişə bilər
Avtomobil xərclərinin ən təhlükəli tərəfi onların hamısının əvvəlcədən proqnozlaşdırılmamasıdır. Kiçik yol qəzası nəticəsində bamperin, faranın və ya digər hissələrin zədələnməsi ailəni yüzlərlə manat əlavə xərcə sala bilər. İcbari sığorta üçüncü şəxslərə vurulan zərərlər üçün nəzərdə tutulub. Sürücünün öz avtomobilinə dəymiş zərərin ödənilməsi üçün isə müvafiq KASKO təminatı tələb oluna bilər. Qəza nəticəsində avtomobil bir neçə gün servisdə qalarsa, ailə taksi və ya başqa nəqliyyat vasitələrinə də pul xərcləməli olacaq.
Dörd nəfərlik ailənin avtomobil büdcəsi
Orta istifadə ssenarisi üzrə illik xərcləri ümumiləşdirək:
Xərc
İllik məbləğ
Benzin
1380 manat
Texniki xidmət və təmir ehtiyatı
700 manat
Təkərlərin yenilənməsi üçün ehtiyat
200 manat
İcbari sığorta
100 manat
Texniki baxış və əlaqəli ödənişlər üçün ehtiyat
60 manat
Parklanma
370 manat
Yuma və digər xırda xərclər
240 manat
Cəmi
3050 manat
Bu nümunədə dörd nəfərlik ailənin avtomobilə aylıq orta xərci təxminən 254 manatdır.
Üstəlik, avtomobil kreditlə alınıbsa, aylıq kredit ödənişləri, KASKO sığortası və faizlər də ailə büdcəsinə əlavə yük yaradır. Avtomobilin illər keçdikcə dəyər itirməsi də nəzərə alınmalıdır. Məsələn, 25 min manata alınan maşının bir neçə ildən sonra daha ucuz satılması ailənin görünməyən maliyyə itkisidir.
Maşın rahatlıqdır, yoxsa ikinci ailə büdcəsi?
Aylıq gəliri 1500 manat olan ailə avtomobilinə 254 manat xərcləyirsə, gəlirinin təxminən 17 faizini nəqliyyata sərf etmiş olur. Bu isə uşaqların təhsilinə, ərzağa, kommunal xidmətlərə və yığıma ayrılacaq vəsaitin azalması deməkdir. Şəxsi avtomobil ailəyə zaman qazandırır, rahatlıq yaradır və bəzi hallarda ictimai nəqliyyatdan daha əlverişli olur. Lakin nəqliyyat vasitəsinin maliyyə yükü yalnız benzin qiyməti ilə ölçülməməlidir. Nəticə göstərir ki, Bakıda avtomobil saxlayan dörd nəfərlik ailə orta istifadə şəraitində ildə 3000 manatdan artıq pul xərcləyə bilər. Bahalı təmir, qəza və kredit ödənişləri ilə bu rəqəm daha da yüksələ bilər. Əslində, avtomobil alarkən veriləcək əsas sual onun qiyməti deyil, hər ay ailə büdcəsindən nə qədər pul aparacağıdır.
