Nigeriya, 2014-cü il. Madaqali şəhəri. Bir gün şəhərə “Boko Haram” terror qruplaşmasının silahlı üzvləri gəlir. Onların silahları, fanatik ideologiyaları və yerli qızları zorla ələ keçirmək üçün özlərinə görə dəqiq planları var.
“Boko Haram”ın rəsmi adı “Camaat Əhlis-Sünnə lid-Dəvət vəl-Cihad”dır. Hausa dilində “Boko Haram” ifadəsi təxminən “Qərb təhsili haramdır” mənasını verir. Bu radikal islamçı qruplaşma 2000-ci illərin əvvəllərindən Nigeriyada və Çad gölü hövzəsində terror törədir.
Qruplaşmanın ideologiyası son dərəcə radikaldır: Qərb elmi, dünyəvi təhsil, məktəblər, universitetlər və müasir dünyagörüşü onların nəzərində qəbuledilməzdir. Məqsədləri isə zorakılıq və qan üzərində sərt şəriət qaydaları ilə idarə olunan öz xəlifəliklərini qurmaqdır.
Terrorçuların əsas fəaliyyət üsulları kütləvi qətllər, bazarlara və yaşayış məntəqələrinə hücumlar, qarət, eləcə də qadın və uşaqların oğurlanmasıdır. Uşaqların bir qismi intiharçı-terrorçu kimi istifadə edilir, qızlar isə silahlıların zorla evləndirilməsi üçün hədəfə çevrilir. Qadınlar insan alverinin və terror siyasətinin qurbanına çevrilirlər.
İndi isə hadisənin özünə qayıdaq.
Zeynəb Humayacinin həyat yoldaşı terrorçuların Madaqaliyə hücumlarının ilk günlərində öldürülür. Qadın azyaşlı uşaqları ilə baş-başa qalır. Böyük qızı Hassananın isə cəmi 12 yaşı var. Terrorçuların gözündə bu yaşda qızlar xüsusilə təhlükəli niyyətlərin hədəfinə çevrilirdi.
Bir gün silahlılar Zeynəbin evinə gəlirlər:
— Qız haradadır?
Ana onların gözlərinin içinə baxaraq cavab verir:
— Hansı qız? Mən heç bir qız tanımıram.
Bu cavabın əvəzində onu amansızcasına döyürlər: dişini sındırır, çiynini çıxardırlar.
Aydın olur ki, silahlılarla adi sözlərlə danışmağın heç bir faydası yoxdur. Zeynəb başa düşür: bu fanatikləri məntiqlə inandırmaq mümkün deyil. Deməli, başqa yol tapmaq lazımdır. O, qızını xilas etmək üçün ağlasığmaz bir plan qurur.
Qadın paltarlarını çıxarır, saçlarını dağıdır və özünü tamamilə baxımsız vəziyyətə salır. Üstəlik, bədəninə sidik və nəcis sürtərək küçələrdə vəhşi səslərlə qışqırmağa, özünü idarə edə bilməyən ruhi xəstə kimi aparmağa başlayır.
Dünənə qədər adi həyat sürən ana birdən-birə küçələrdə dolaşan, hamının uzaq durmağa çalışdığı bir insana çevrilir.
Terrorçular onun həqiqətən də ağlını itirib-itirmədiyini yoxlamaq üçün yaxınlaşırlar. Qarşılarında isə elə bir mənzərə görürlər ki, özləri də geri çəkilməli olurlar.
Zeynəbin kiçik uşaqları da bu oyunun iştirakçısına çevrilirlər. Terrorçular onlardan anaları barədə soruşanda uşaqlar eyni cavabı verirlər:
— Anamızın ağlı yerində deyil. Siz gəlməmişdən əvvəl də belə idi. Onu ruhi xəstəxanada müalicə ediblər. Yaxın durmayın, özünüzə bəla gətirməyin!
Məlumata görə, terrorçular qadının həqiqətən də ruhi xəstə olduğuna inanır və onunla əlaqə saxlamaqdan çəkinirlər. Hətta evin üzərinə başqalarını da xəbərdar edən bir nişan qoyurlar: “Yaxınlaşmayın, burada təhlükəli ruhi xəstə yaşayır”.
Bu hadisənin ən qəribə tərəfi isə terrorçuların özlərinin də yerli inanclardan və xurafatlardan çəkinməsidir. Onlar bir tərəfdən dini təmizlik və sərt qaydalar naminə məktəbləri yandırır, insanları qətlə yetirirdilər. Digər tərəfdən isə yerli adət-ənənələrin, ruhlar və fövqəltəbii qüvvələrlə bağlı inancların təsirindən tamamilə azad deyildilər.
“Boko Haram”ın fəaliyyət göstərdiyi bölgələrdə radikal dini baxışlarla yerli inanclar və xurafatlar uzun müddət yanaşı mövcud olub. Bu mühitdə bəzi insanlar ruhi xəstələri və cəmiyyətin digər həssas üzvlərini fövqəltəbii qüvvələrlə əlaqələndirir, onlara toxunmağı təhlükəli hesab edirdilər. Zeynəb də məhz bu qorxudan istifadə edərək özünü və ailəsini qorumağa çalışırdı.
Bəs bütün bu müddət ərzində 12 yaşlı Hassana harada idi?
Məlumata görə, qız düz doqquz ay torpağın altında gizlənib. Anası evin arxa tərəfində əvvəlcədən dərin bir çuxur qazmış, ora ərzaq, su və kibrit yerləşdirmişdi. Hassana həmin gizli sığınacaqda yaşayaraq terrorçuların əlinə keçməkdən qorunurdu.
Doqquz ay… Təsəvvür edin: on iki yaşlı uşaq dar, rütubətli bir yerdə, başının üstündə silahlı terrorçuların dolaşdığını bilərək gizlənir. Hər səs onun üçün təhlükə siqnalıdır. Anası isə yer üzündə özünü ağlını itirmiş kimi göstərərək terrorçuların diqqətini yayındırır.
2015-ci ilin martında Nigeriya ordusu nəhayət, Madaqali şəhərini “Boko Haram”ın nəzarətindən azad edir.
Hərbçiləri qarşılayanlar arasında Zeynəb də olur. O, döyülməkdən taqətdən düşmüş, bir dişini itirmiş, çiyni zədələnmiş vəziyyətdədir. Üzündə və baxışlarında yaşadığı dəhşətin izləri görünür.
Əsgərlər əvvəlcə onun kim olduğunu anlamağa çalışırlar. Zeynəb isə onları evinin arxa tərəfinə aparır, gizli sığınacağın üstünü açır və oradan sağ, lakin xeyli arıqlamış qızı Hassananı çıxarır.
Beləliklə, ana doqquz ay davam edən mübarizədən sonra qızını terrorçuların əlindən xilas edə bilir.
Bu hadisənin təfərrüatları barədə yayılan məlumatlar insanı sarsıdır. Zeynəbin yaşadıqları bir daha göstərir ki, bəzən insanın ən güclü silahı fiziki gücü deyil, ağlı, iradəsi və sevdiklərini qorumaq əzmidir.
O, qızını xilas etmək üçün dişindən, sağlamlığından, rahatlığından və əvvəlki həyatından keçməli oldu. Amma ən vacib şeyi bacardı: övladını sağ saxladı.
Zeynəb üçün bütün bunların adı qəhrəmanlıq deyildi. O, sadəcə ana idi. Və qızını xilas edirdi.
Fotoda: Qızını terrorçuların əlindən xilas etmək üçün hər şeyə hazır olan ana — Zeynəb
Hazırladı: Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az
