Şahmat üzrə dünya çempionluğu uğrunda noyabrda keçiriləcək qarşılaşma ərəfəsində hindistanlı Dommaraçu Qukeşlə özbəkistanlı Cavohir Sindarovun şansları beynəlxalq şahmat ictimaiyyətində geniş müzakirə olunur. Hazırkı dünya çempionu titulunu qorumağa çalışsa da, dünyanın ən güclü şahmatçılarından biri Maqnus Karlsen qarşıdakı dueldə üstünlüyü onun rəqibinə verir.
İdman.Biz "The Times of India" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, noyabrın 24-də İsveçrənin Cenevrə şəhərində başlayacaq dünya çempionluğu matçı barədə Yan Nepomnyaşi, Levon Aronyan, Maqnus Karlsen, Maksim Vaşye-Laqrav və Vey Yi kimi tanınmış qrossmeysterlər fikirlərini bölüşüblər.
Mütəxəssislərin qiymətləndirmələrində yalnız şahmatçıların hazırkı forması deyil, onların psixoloji hazırlığı, uzunmüddətli qarşılaşmalardakı dözümlülüyü və həlledici anlarda düzgün qərar vermək bacarığı da ön plana çıxır.
Karlsen üstünlüyü Sindarova verir
Beşqat dünya çempionu Maqnus Karlsen özbəkistanlı şahmatçını qarşılaşmanın favoriti hesab edir. Norveçli qrossmeyster Sindarovun son dövrlərdə nümayiş etdirdiyi oyun səviyyəsini yüksək qiymətləndirərək onun dünya çempionluğu uğrunda mübarizədə ciddi üstünlüklərə malik olduğunu düşünür.
Karlsenin fikrincə, Sindarovun daha balanslı və mövqelərə real yanaşan oyun tərzi onun xeyrinə işləyə bilər. Qukeş isə bəzi mövqelərdə imkanlarını həddindən artıq nikbin qiymətləndirməyə meyillidir.
Bununla belə, norveçli şahmatçı dünya çempionunun şanslarını istisna etmir. O hesab edir ki, Qukeş qarşılaşmaya düzgün psixoloji yanaşma ilə hazırlaşsa, rəqibinə ciddi problemlər yarada bilər.
Karlsenin qiymətləndirməsində əsas məqamlardan biri də uzunmüddətli matçın psixoloji tərəfidir. Belə qarşılaşmalarda bir uğurlu və ya uğursuz partiya şahmatçıların özünəinamına, nəticədə isə bütün mübarizənin gedişinə təsir göstərə bilər.
Nepomnyaşi və Aronyan fərqli məqamlara diqqət çəkirlər
Dünya çempionluğu uğrunda iki dəfə mübarizə aparmış Yan Nepomnyaşi də Sindarovun imkanlarını yüksək qiymətləndirir.
Rusiyalı qrossmeyster hesab edir ki, dünya çempionluğu matçının taleyini bəzən uzunmüddətli hazırlıqdan daha çox, konkret anda verilən bir qərar müəyyənləşdirir. Onun yanaşmasına görə, belə səviyyəli mübarizədə kiçik səhvin nəticələri son dərəcə ağır ola bilər.
Levon Aronyan isə Qukeşin mübariz xarakterini ön plana çıxarır. Təcrübəli qrossmeyster hindistanlı şahmatçının çətin vəziyyətlərdə belə fəal oyun qurmağa və qələbə uğrunda sona qədər mübarizə aparmağa çalışdığını vurğulayır.
Fransalı Maksim Vaşye-Laqrav da dünya çempionunun psixoloji vəziyyətini mühüm amillərdən biri hesab edir. Onun fikrincə, Qukeş qarşılaşmaya müsbət əhvali-ruhiyyə və özünəinamla başlamalıdır.
Çinli Vey Yi isə hindistanlı şahmatçının matça qədər oyun formasını yaxşılaşdırmaq üçün kifayət qədər vaxtının olduğunu düşünür.
Beləliklə, mütəxəssislər arasında yekdil mövqe yoxdur. Sindarovun son nəticələri ona üstünlük verənlərin əsas arqumentidir. Qukeşin tərəfdarları isə onun dünya çempionluğu təcrübəsinə və çətin vəziyyətlərdə mübarizə aparmaq bacarığına diqqət çəkirlər.
Sindarov dünya çempionluğu uğrunda mübarizəyə necə yüksəlib?
Özbəkistanlı Cavohir Sindarov 2026-cı ildə Kiprdə keçirilən İddiaçılar Turnirinin qalibi olaraq dünya çempionluğu matçına vəsiqə qazanıb.
O, 14 partiyada on xal toplayıb, yarış boyunca məğlub olmayıb və turnirin başa çatmasına bir tur qalmış birinci yeri təmin edib.
Sindarov bundan əvvəl, 2025-ci ildə FIDE Dünya Kubokunun da qalibi olub. Bununla da o, qısa müddət ərzində şahmatın iki mühüm yarışında uğur qazanaraq dünya çempionluğu uğrunda mübarizə aparmaq hüququ əldə edib.
Özbəkistan təmsilçisi mütləq dünya çempionluğu titulu uğrunda matça vəsiqə qazanan ölkəsinin ilk şahmatçısıdır.
Qukeş isə dünya çempionu adını 2024-cü ilin dekabrında Sinqapurda qazanıb. Hindistanlı qrossmeyster çinli Din Lireni 7,5:6,5 hesabı ilə məğlub edərək 18 yaşında şahmat tarixinin ən gənc dünya çempionu olub.
Cenevrədəki qarşılaşma onun titulunu ilk dəfə müdafiə etməsi ilə əlamətdar olacaq.
Şahmat tarixinin ən gənc dünya çempionluğu matçı
FIDE-nin rəsmi məlumatına əsasən, hər iki şahmatçının qarşılaşma zamanı 20 yaşı olacaq. Bu isə dünya çempionluğu uğrunda tarixdə ən gənc iştirakçılar arasında keçirilən matç kimi qeydə alınacaq.
Yarış İsveçrənin Cenevrə şəhərinin Kolonji bölgəsində yerləşən “Fondation Martin Bodmer” mədəniyyət və muzey kompleksində təşkil olunacaq.
Çempionatın rəsmi proqramı noyabrın 22-də media günü və açılış mərasimi ilə başlayacaq. İlk klassik partiya noyabrın 24-də, sonuncu planlaşdırılan partiya isə dekabrın 11-də keçiriləcək.
Əgər əsas qarşılaşma bərabərliklə nəticələnsə, dekabrın 12-də tay-brek vasitəsilə dünya çempionu müəyyənləşdiriləcək.
2,5 milyon dollarlıq mükafat fondu
FIDE dünya çempionluğu matçının ümumi mükafat fondunu 2,5 milyon ABŞ dolları müəyyənləşdirib.
Yarış maksimum 14 klassik partiyadan ibarət olacaq. İlk olaraq 7,5 xal toplayan şahmatçı dünya çempionu adını qazanacaq.
Reqlamentə əsasən, hər qələbə üçün 200 min dollar ayrılır. Mükafat fondunun qalan hissəsi isə iştirakçılar arasında bərabər bölüşdürülür.
Müəyyən yekun nəticələrdə və qarşılaşmanın tay-brekdə həll olunması halında qalib 1,3 milyon, məğlub isə 1,2 milyon dollar əldə edəcək.
Klassik partiyalarda ilk 40 gediş üçün hər şahmatçıya 120 dəqiqə veriləcək. Bundan sonra oyunun qalan hissəsi üçün əlavə 30 dəqiqə ayrılacaq və 41-ci gedişdən etibarən hər gedişə 30 saniyə əlavə olunacaq.
14 partiyadan sonra hesab 7:7 olarsa, dünya çempionu sürətli şahmat partiyalarında müəyyənləşdiriləcək. Zərurət yarandıqda blits qarşılaşmaları da keçiriləcək.
Bilet satışı başlayıb, tamaşaçılar üçün xüsusi proqram hazırlanıb
Dünya çempionluğu matçına biletlərin satışına oktyabrın 15-də start verilib. Təşkilatçılar yerlərin məhdud olduğunu, biletlərin mərhələli şəkildə satışa çıxarıldığını və qiymətlərin tələbə uyğun dəyişdiyini açıqlayıblar.
Azarkeş zonası üçün biletlərin ilkin qiyməti 29 İsveçrə frankından, VIP biletlər isə 339 frankdan başlayır. Konkret oyun günündən və seçilən xidmətlərdən asılı olaraq qiymətlər daha yüksək ola bilər.
VIP biletlər müəyyən vaxt ərzində oyun zalına daxil olmaq, xüsusi istirahət zonasından istifadə etmək və canlı şərhləri izləmək imkanı yaradır.
Azarkeş zonasında isə görüşlərin canlı yayımı, şahmat turnirləri, ustad dərsləri və tanınmış qrossmeysterlərlə görüşlər nəzərdə tutulub.
Tədbirlər proqramına keçmiş dünya çempionu Vişvanatan Anand, qadınlar arasında sabiq dünya çempionu Aleksandra Kosteniuk, Aniş Giri və digər tanınmış şahmatçıların iştirakı da daxildir.
Dünya çempionluğu uğrunda mübarizədə əsas amil nə olacaq?
Qukeş və Sindarov arasındakı qarşılaşma yalnız iki gənc şahmatçının deyil, həm də fərqli oyun yanaşmalarının mübarizəsi kimi qiymətləndirilir.
Sindarovun son böyük turnirlərdəki uğurları və məğlubiyyətsiz çıxışı ona inamı artırır. Qukeş isə dünya çempionluğu uğrunda uzunmüddətli matçda qələbə qazanmaq təcrübəsinə malikdir.
Karlsenin Sindarovu favorit hesab etməsi bu müzakirələrə əlavə maraq qazandırır. Bununla belə, digər qrossmeysterlərin açıqlamaları göstərir ki, dünya çempionluğu matçında nəticəni əvvəlki nailiyyətlərdən çox, konkret partiyalardakı qərarlar, hazırlıq və psixoloji dayanıqlılıq müəyyənləşdirə bilər.
