ABŞ-da 3 noyabr seçkilərinə sayılı günlər qalmış İrana qarşı yeni və genişmiqyaslı hərbi əməliyyat hazırlığı barədə sensasion məlumatlar yayılır. Amerikanın nüfuzlu media qurumlarının xəbərlərinə görə, Pentaqon hücum planlarını hazırlayıb, regiondakı qüvvələr döyüş hazırlığı vəziyyətindədir, İsrail isə Vaşinqtondan yekun qərar gözləyir. Ən mühüm yenilik ABŞ-ın Körfəz ölkələrinə mümkün yeni müharibə ilə bağlı xəbərdarlıq etməsidir.
The Wall Street Journal qəzetinin oktyabrın 28-də yaydığı məlumata əsasən, ABŞ administrasiyası Fars körfəzindəki bir sıra ərəb dövlətlərinə 3 noyabr seçkilərindən sonra İrana qarşı qısamüddətli, lakin son dərəcə intensiv hərbi kampaniyanın başlana biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Qəzetin məlumatına görə, xəbərdarlıqlar diplomatik və hərbi kanallarla çatdırılıb. ABŞ ordusu mümkün əməliyyat üçün regiondakı qüvvələrini gücləndirir, əlavə silah-sursat göndərir, hava hücumundan müdafiə sistemlərini möhkəmləndirir. Eyni zamanda, bəzi hərbi qulluqçular mümkün İran cavab zərbələrinə həssas bazalardan köçürülür.
Məlumatlarda bildirilir ki, Donald Tramp hələ yekun qərar verməyib. Bununla belə, onun seçkilərdən sonra İranın nüvə obyektlərini, hərbi və strateji infrastrukturunu hədəfə alan böyük əməliyyata meyilləndiyi iddia olunur.
CNN: ABŞ ordusuna 96 saat kifayətdir
CNN telekanalının iki amerikalı rəsmiyə istinadən yaydığı məlumat isə daha diqqətçəkəndir. Bildirilir ki, ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Yaxın Şərqdə yerləşdirilmiş bölmələri prezident Donald Trampın əmri daxil olduqdan sonra 96 saat ərzində İrana qarşı genişmiqyaslı hücuma başlaya bilər.
Amerikalı rəsmilərdən biri hazırlanan əməliyyatı böyük hərbi kampaniya kimi xarakterizə edib. Məlumata görə, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı – CENTCOM və Pentaqon İranın hərbi obyektləri, raket infrastrukturu, nüvə təsisatları və enerji sektorunu əhatə edən geniş hədəflər siyahısı hazırlayıb.
CNN-in mənbələri hesab edirlər ki, məsələ artıq təkcə hücumun olub-olmayacağı deyil, onun nə zaman başlanacağı ilə bağlıdır. Lakin bu qiymətləndirmə rəsmi qərar deyil və Trampın son anda mövqeyini dəyişməsi ehtimalı da istisna edilmir.
Netanyahu hücum istəyir, Tramp seçkiləri gözləyir
ABC News telekanalının məlumatına görə, ABŞ və İsrail hərbi rəhbərliyi İrana qarşı yeni birgə zərbələrin planlaşdırılması üzərində işləyir. İsrailli mənbələrdən biri əməliyyatın ABŞ-da seçkilər başa çatdıqdan sonra həyata keçirilə biləcəyini bildirib.
CNN-in məlumatında isə İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun daha erkən hücum üçün Trampı razı salmağa çalışdığı, lakin ABŞ prezidentinin buna razılıq vermədiyi qeyd olunur.
İsrail rəhbərliyinin əsas məqsədlərindən biri İranın hərbi imkanlarını daha da zəiflətmək, nüvə və raket proqramlarına ağır zərbə vurmaqdır. İsrail hökuməti Tehranda hakimiyyət dəyişikliyini də strateji hədəf kimi görür.
Bununla belə, Vaşinqtonun və Təl-Əvivin məqsədləri tam üst-üstə düşmür. ABŞ administrasiyası hərbi təzyiq vasitəsilə İranı yeni razılaşmaya məcbur etmək variantını da gündəmdə saxlayır.
Tramp özü də yeni əməliyyatdan danışıb
Maraqlıdır ki, İrana yenidən hücum ehtimalını Donald Tramp şəxsən də gündəmə gətirib. “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, ABŞ prezidenti oktyabrın 23-də Floridada keçirilən seçki mitinqində əvvəlki hərbi əməliyyata işarə edərək belə deyib:
“Biz daha bir kiçik ‘Epic Fury’ əməliyyatı keçirə bilərik”.
Tramp bu sözlərinin ardınca mümkün əməliyyatın vaxtını və miqyasını açıqlamayıb.
Ağ Ev isə 3 noyabr seçkilərindən əvvəl İrana hücum edilməyəcəyini bildirib. Bununla yanaşı, administrasiya hərbi variantların gündəmdən çıxarılmadığını vurğulayır.
Beləliklə, Vaşinqtonun hazırkı mesajı ikili xarakter daşıyır: bir tərəfdən, seçkilərədək hücum olmayacağı bəyan edilir, digər tərəfdən isə seçkilərdən sonrakı hərbi əməliyyat ehtimalı açıq saxlanılır.
İran cavab zərbələri ilə hədələyir
Tehran da mümkün yeni hücumla bağlı sərt mövqe nümayiş etdirir. Amerika kəşfiyyatının qiymətləndirmələrinə görə, İran və onun regiondakı müttəfiqləri ABŞ və İsrailin yeni hərbi əməliyyatına cavab verməyə hazırlaşırlar. Ehtimal olunan cavab hədəfləri sırasında Yaxın Şərqdəki Amerika hərbi bazaları, İsrailin strateji obyektləri və Körfəz ölkələrinin kritik infrastrukturu göstərilir.
Bu isə yeni əməliyyatın yalnız İran ərazisi ilə məhdudlaşmayacağı, bütövlükdə Yaxın Şərqdə daha geniş qarşıdurmaya çevrilə biləcəyi riskini artırır.
Xüsusilə Hörmüz boğazının vəziyyəti və enerji daşımalarının təhlükəsizliyi qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi əhəmiyyət daşıyır.
Niyə məhz 3 noyabrdan sonra?
ABŞ-da aralıq seçkiləri ərəfəsində Tramp administrasiyasının qarşısında ciddi siyasi dilemma dayanır. İrana yeni hücum neftin və benzinin qiymətlərini daha da yüksəldə bilər. Bu isə onsuz da bahalaşmadan narazı olan amerikalı seçicilərin respublikaçılara münasibətinə mənfi təsir göstərə bilər.
“Reuters”-in məlumatına görə, İranla müharibə və enerji qiymətlərinin artması Tramp administrasiyasının ictimai dəstəyinə artıq mənfi təsir göstərib.
Məhz buna görə Amerika mediasında yeni hərbi əməliyyat üçün ən mümkün dövr kimi 3 noyabrdan sonrakı həftələr göstərilir.
Azərbaycan üçün hansı təhlükələr var?
İran ətrafında yeni genişmiqyaslı müharibə Azərbaycanın da təhlükəsizlik və iqtisadi maraqlarına təsirsiz ötüşməyə bilər.
İlk növbədə, hərbi əməliyyatların genişlənməsi regionda təhlükəsizlik risklərini artıracaq. İranla uzun quru sərhədinə malik Azərbaycan üçün sərhədyanı sabitlik, nəqliyyat əlaqələri və mümkün humanitar nəticələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Digər tərəfdən, Hörmüz boğazında vəziyyətin daha da ağırlaşması dünya neft bazarında qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bu, qısamüddətli perspektivdə neft ixracatçısı olan Azərbaycanın gəlirlərinə müsbət təsir göstərsə də, qlobal iqtisadi qeyri-sabitlik uzunmüddətli risklər yaradır.
Hazırda əsas sual budur: Tramp seçkilərdən sonra İranı yeni razılaşmaya məcbur etmək üçün hərbi təzyiqdən istifadə edəcək, yoxsa ABŞ və İsrail həqiqətən daha böyük müharibəyə başlayacaqlar?
Hərbi hazırlıq barədə məlumatlar ciddi olsa da, hücum əmri hələ təsdiqlənməyib. Bununla belə, “The Wall Street Journal”, “CNN”, “ABC News” və “Reuters”-in son xəbərləri göstərir ki, 3 noyabrdan sonrakı dövr Yaxın Şərq üçün son dərəcə təhlükəli ola bilər.
Musavat.com
