Fransada məktəblilərin təhsil sistemindəki problemlərə etirazı genişlənərək ölkə üzrə kütləvi aksiyalara çevrilib.
Editor.az Anewz-ə istinadən xəbər verir ki, şagirdlər siniflərdə həddindən artıq sıxlıq, müəllim çatışmazlığı, məktəb binalarının vəziyyəti və məzuniyyətdən sonrakı gələcəkləri ilə bağlı narahatlıqlarını küçələrdə ifadə edirlər.
Sentyabr ayında Paris ətrafındakı bir sıra liseylərdə başlayan etirazlar qısa müddətdə ölkənin müxtəlif bölgələrindəki yüzlərlə təhsil müəssisəsinə yayılıb.
Rəsmi məlumatlara görə, oktyabrın 6-da keçirilən aksiyalarda ölkə üzrə 266 mindən çox insan iştirak edib. Etirazların təşkilatçıları isə iştirakçıların sayının təxminən 450 minə çatdığını bildirirlər.
Şagirdlərin əsas tələbləri
Etirazçıların diqqət çəkdiyi əsas problemlərdən biri siniflərdə şagird sayının çox olmasıdır. Bəzi məktəblərdə bir sinifdə 30-dan artıq şagirdin təhsil aldığı bildirilir.
Bununla yanaşı, müəllim çatışmazlığı və məktəb binalarının təmirə ehtiyacı olması da narazılığın əsas səbəbləri sırasındadır. Şagirdlərin sözlərinə görə, bəzi sinif otaqları yay aylarında həddindən artıq isti olur, qışda isə lazımi səviyyədə qızdırılmır.
Dərs yükünün çoxluğu da məktəblilərin narazı qaldığı məsələlərdəndir. Yuxarı sinif şagirdlərinin bir hissəsi səhər saat 08:00-dan axşam 18:00-dək məktəbdə qalır, daha sonra isə ev tapşırıqları ilə məşğul olur.
Universitetlərə qəbul prosesində istifadə edilən “Parcoursup” platforması da şagirdlərin tənqid etdiyi mövzulardandır. Məzunlar ali məktəbə qəbul imkanları və gələcək karyeraları ilə bağlı qeyri-müəyyənlikdən narahat olduqlarını bildirirlər.
Şagirdlər hesab edirlər ki, bu problemlərin bir çoxu Emmanuel Makronun prezidentliyindən əvvəl də mövcud olub. Onların fikrincə, son illərdə müəllim çatışmazlığı, məktəb infrastrukturu və təhsil müəssisələri arasındakı imkan fərqi ilə bağlı problemlər tam həllini tapmayıb.
Etirazlar 2027-ci il büdcəsinin hazırlanması dövrünə təsadüf edir. Hökumətin dövlət xərclərinin azaldılmasını nəzərdə tutan planında təhsil xərclərinin təxminən 1,7 faiz artırılması təklif edilir. Bu göstəricinin inflyasiya səviyyəsindən aşağı olduğu bildirilir.
Nüfuzlu liseylərin şagirdləri də aksiyalara qoşulub
Etiraz hərəkatı Fransanın ən nüfuzlu təhsil müəssisələrinə də yayılıb. Ölkənin tanınmış liseylərindən olan IV Henri və Lui-le-Qranın şagirdləri aksiyalarda iştirak ediblər.
Lui-le-Qran liseyinin şagirdlərindən biri yerli mediaya açıqlamasında etirazların yalnız öz məktəbləri ilə bağlı olmadığını, daha məhdud imkanlara malik təhsil müəssisələrində oxuyan həmyaşıdlarına dəstək məqsədi daşıdığını bildirib.
Sen-Lui və Fenelon liseylərinin şagirdləri də sonradan Sorbonna Universitetinin tələbələri ilə birlikdə nümayişlərə qatılıblar. Bununla belə, aksiyaların əsas iştirakçılarını məktəblilər təşkil edir.
Etirazlar zamanı xəsarət alanlar var
Aksiyaların genişlənməsi fonunda bəzi şəhərlərdə nümayişçilərlə polis arasında qarşıdurmalar da baş verib. Xüsusilə yetkinlik yaşına çatmayan şagirdlərin ağır xəsarət alması polis müdaxiləsi ilə bağlı müzakirələri gücləndirib.
Lans şəhərində 15 yaşlı yeniyetmənin oktyabrın 5-də keçirilən aksiya zamanı əlini itirdiyi bildirilib. Hadisənin polis tərəfindən istifadə edilən səs qumbarası ilə əlaqəli olduğu iddia olunur. Bunun ardınca daxili işlər naziri Loran Nünez araşdırma başa çatana qədər şagird aksiyalarında EF-SON tipli səs qumbaralarından istifadənin dayandırıldığını açıqlayıb.
Tur şəhərində 16 yaşlı yeniyetmənin bir gözünün görmə qabiliyyətini itirdiyi bildirilib. Xəsarətin LBD tipli silahdan atılan rezin mərmi ilə əlaqəli ola biləcəyi qeyd olunur.
Sen-Uen-l’Omon şəhərində isə 14 yaşlı yeniyetmənin polis müdaxiləsi zamanı çənəsindən ağır xəsarət aldığı və dişlərinin sındığı barədə məlumat yayılıb.
Hadisələrin hər biri üzrə araşdırmalar davam edir və hazırda bütün hallarda məsul şəxslər müəyyən edilməyib. Oktyabrın 5-dək azı 190 şagirdin yaralandığı barədə məlumat verilib.
“Amnesty International” Fransa hakimiyyətini nümayişçilərə qarşı həddindən artıq güc tətbiq etməkdə ittiham edib. Təşkilatın Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatlarına əsaslanan açıqlamasına görə, sentyabrın 21-dən oktyabrın 2-dək 5 mindən çox şəxs saxlanılıb və onların təxminən 85 faizini yetkinlik yaşına çatmayanlar təşkil edib.
Təşkilat Fransa hakimiyyətini gənc nümayişçilərin təhlükəsizliyini təmin etməyə və güc tətbiqinə yalnız zəruri və mütənasib hallarda yol verməyə çağırıb.
Aksiyalarda zorakılıq halları da qeydə alınıb
Bütün nümayişlər dinc keçməyib. Bəzi məktəblərə ziyan vurulub, yanğınlar törədilib və polis əməkdaşlarına müxtəlif əşyalar atılıb.
Polisin məlumatına görə, oktyabrın 3-dək 600-dən çox polis əməkdaşı xəsarət alıb.
Fransada kütləvi aksiyalar zamanı hüquq-mühafizə orqanlarının gözyaşardıcı qaz, rezin mərmilər və müxtəlif növ qumbara vasitələrindən istifadə etməsi də tənqid edilir. Hüquq müdafiə təşkilatları bu vasitələrin ağır xəsarətlərə səbəb ola biləcəyini bildirirlər.
Hökumət nə deyir?
Fransanın daxili işlər naziri Loran Nünez polisin əksər hallarda yaranmış vəziyyətə uyğun və ölçülü şəkildə müdaxilə etdiyini bildirib. O, ayrı-ayrı hadisələrin polis fəaliyyətinə nəzarət edən qurum tərəfindən araşdırıldığını vurğulayıb.
Prezident Emmanuel Makron isə Lans şəhərində baş verən hadisədən sonra hökumətin yüksək vəzifəli üzvlərini Yelisey sarayına çağırıb.
Prezident administrasiyasının açıqlamasına görə, hökumətin yanaşması üç əsas prinsipə söykənməlidir: polisin mütənasib müdaxiləsi, şagirdlərlə dialoqun aparılması və gərginliyi artırmaqda ittiham olunan siyasətçilərin qınanması.
Etirazlar siyasi mübahisəyə də çevrilib
Məktəblilərin aksiyaları ölkədə siyasi müzakirələrin də əsas mövzularından birinə çevrilib.
Hökumət nümayəndələri radikal solçu “İtaətsiz Fransa” partiyasını aksiyaları təşviq etməkdə ittiham edir. Partiya isə bu iddiaları rədd edir və şagirdlərin tələblərini dəstəklədiyini bildirir.
Bəzi mühafizəkar və radikal sağçı şərhçilər isə aksiyalarda islamçı şəbəkələrin və “Müsəlman qardaşlar” təşkilatının təsirinin ola biləcəyini iddia ediblər. Lakin bu təşkilatın ölkə üzrə məktəbli etirazlarını təşkil etdiyini təsdiqləyən etibarlı sübut təqdim edilməyib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp da oktyabrın 6-da sosial media hesabında Fransadakı etirazları miqrasiya ilə əlaqələndirib. Bununla belə, məktəblilərin əsas tələbləri müəllim çatışmazlığı, siniflərdə sıxlıq, məktəb binalarının vəziyyəti və təhsilin maliyyələşdirilməsi ilə bağlıdır.
Fransada yeni tələbə hərəkatı?
Fransada təhsil sistemi ilə bağlı kütləvi etirazların siyasi hərəkatlara çevrilməsi ilk dəfə deyil. Bunun ən məşhur nümunələrindən biri 1968-ci ilin may hadisələridir. Həmin dövrdə tələbələrin nümayişləri və universitetlərdəki aksiyalar daha sonra ölkə üzrə genişmiqyaslı tətilə səbəb olmuşdu.
Hazırkı etirazları fərqləndirən əsas məqam isə onların konkret bir qanun və ya hökumət qərarına qarşı başlamamasıdır. Narazılığın əsasını illər ərzində toplanan gündəlik problemlər təşkil edir.
Bu səbəbdən də etirazçıların tələbləri yalnız bir qərarın dəyişdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Fransada məktəblilər daha yaxşı təhsil şəraiti, kifayət qədər müəllim və gələcəkləri ilə bağlı daha çox təminat tələb edirlər.
