Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankının (AIIB) Direktorlar Şurası Azərbaycanın ilk irimiqyaslı dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması zavodunun yaradılması layihəsi üçün 45 milyon ABŞ dolları məbləğində qeyri-suveren maliyyələşdirməni təsdiqləyib.
Layihə Xəzər dənizindən sutkada təxminən 300 min kubmetr içməli su istehsal etmək gücünə malik suyun tərs osmos üsulu ilə duzsuzlaşdırılması zavodunun layihələndirilməsi, tikintisi və istismarını nəzərdə tutur.
Zavod Sumqayıt şəhərinin sənaye ərazisində, Xəzər dənizinin sahilində yerləşəcək. Layihənin Azərbaycanın ilk irimiqyaslı dəniz suyunun tərs osmos üsulu ilə duzsuzlaşdırılması zavodu, eləcə də su sektorunda ilk dövlət-özəl tərəfdaşlığı layihəsi olacağı bildirilir.
AIIB-nin layihə məlumatına görə, dövlət-özəl tərəfdaşlığı sazişi layihənin sponsoru “ACWA Power” və suyun alıcısı olan Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi arasında 25 illik müddətə imzalanıb. Azərbaycan Maliyyə Nazirliyi isə istismar dövründə ödəniş öhdəlikləri üzrə təminat mexanizmi təqdim edir.
Hazırda layihənin yeganə sponsoru “ACWA Power” şirkətidir. Layihə üzrə ayrıca şirkət yaradılıb və maliyyələşdirmə çərçivəsində borcalan qismində çıxış edəcək.
Layihənin əsas məqsədi Azərbaycanda içməli su təchizatı imkanlarını artırmaq və su sisteminin dayanıqlılığını gücləndirməkdir.
Layihə Xəzər dənizinin ekoloji xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla həyata keçiriləcək
AIIB-nin qiymətləndirməsinə əsasən, layihə ekoloji və sosial risklər baxımından B kateqoriyasına aid edilib. Bankın məlumatına görə, əsas risklər dənizdə tikinti işləri, dəniz suyunun götürülməsi və duzlu suyun dənizə qaytarılması, eləcə də sənaye ərazisində əvvəlki fəaliyyətlərdən qalan çirklənmə ilə bağlıdır.
Zavodun tikintisi zamanı dəniz suyunun götürülməsi və tullantı suyunun axıdılması üçün təxminən 2 kilometr uzunluğunda boru xətlərinin quraşdırılması nəzərdə tutulur. Bu işlərin dəniz suyunun keyfiyyətinə və dəniz dibindəki canlılara təsirinin məhdudlaşdırılması üçün müvafiq tədbirlər görüləcək.
AIIB bildirir ki, zavodun fəaliyyəti zamanı əsas ekoloji məsələ duzlu suyun və digər tullantı sularının dənizə axıdılması olacaq. Layihədə duzlu suyun sahildən bir neçə yüz metr məsafədə sürətli yayılmasını təmin edən axıdılma sistemi nəzərdə tutulub.
Bankın məlumatına görə, aparılmış qiymətləndirmələr layihənin Xəzər suitisi də daxil olmaqla biomüxtəlifliyə ciddi və ya geri dönməz mənfi təsirlər yaratmasının gözlənilmədiyini göstərib. Bununla yanaşı, layihə çərçivəsində dəniz biomüxtəlifliyinin və suyun keyfiyyətinin uzunmüddətli monitorinqi həyata keçiriləcək.
Layihənin mövcud sənaye ərazisində həyata keçirilməsi və torpaq alınmasını tələb etməməsi nəzərdə tutulur. Bununla belə, suyun ötürülməsi boru kəməri ilə əlaqədar məhdud dolanışıq təsirləri yarana biləcəyi və bu halların müvafiq kompensasiya və digər tədbirlərlə tənzimlənəcəyi qeyd olunur.
AIIB-nin məlumatına görə, layihə üzrə ekoloji və sosial qiymətləndirmələr, maraqlı tərəflərlə məsləhətləşmələr və ictimai dinləmələr aparılıb. Layihə çərçivəsində tikinti və istismar mərhələlərində ekoloji və sosial risklərin idarə olunması, həmçinin layihədən təsirlənən şəxslər üçün şikayətlərin araşdırılması mexanizmləri yaradılıb.
