2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq: parçalanmış dünyada körpülərin qurulması” mövzusu ətrafında keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxış edərək ölkəmizin mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafına verdiyi töhfələrdən, multikulturalizm ənənələrindən, beynəlxalq münasibətlərdə ədalət prinsipinin əhəmiyyətindən və münaqişələrin həlli yollarından bəhs etmişdir. Dövlət başçısının çıxışı müasir dünyanın üzləşdiyi mürəkkəb problemlər fonunda sülhün, qarşılıqlı anlaşmanın və xalqlar arasında etimadın möhkəmləndirilməsinin vacibliyini bir daha ön plana çıxarmışdır.
Forumun Bakı şəhərində keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq dialoq məkanına çevrilməsinin, müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələrini bir araya gətirmək istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin mühüm göstəricisidir. Tədbirdə 100-dən çox ölkəni təmsil edən 2000-dən artıq iştirakçının, o cümlədən 500-dən çox xarici qonağın qeydiyyatdan keçməsi forumun geniş beynəlxalq əhatəsini nümayiş etdirirdi. Bu göstəricilər Azərbaycanın təşəbbüsü ilə yaradılmış platformanın illər ərzində əhəmiyyətli beynəlxalq müzakirə məkanına çevrildiyini təsdiqləyir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd etmişdir ki, 2011-ci ildə əsası qoyulan Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu ötən müddətdə inkişaf edərək mədəniyyətlərarası münasibətlərin və qlobal gündəmdə duran aktual məsələlərin müzakirəsi üçün səmərəli və inklüziv platformaya çevrilmişdir. Dövlət başçısı bu təşəbbüsün davamlı şəkildə dəstəklənməsində BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının və digər beynəlxalq tərəfdaşların rolunu xüsusi vurğulamışdır.
Müasir dünyada siyasi, dini, etnik və mədəni fərqliliklərin qarşıdurma səbəbinə çevrildiyi bir dövrdə dialoqun əhəmiyyəti daha da artır. Xalqların bir-birini tanıması, fərqli baxışlara hörmətlə yanaşması və ortaq maraqlar ətrafında birləşməsi dayanıqlı sülhün əsas şərtlərindəndir. Bu baxımdan Bakı forumu yalnız fikir mübadiləsi aparılan tədbir deyil, həm də qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xidmət edən mühüm təşəbbüsdür.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin qovuşduğu coğrafiyada yerləşdiyini diqqətə çatdırmışdır. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz əsrlər boyu müxtəlif xalqlar və sivilizasiyalar arasında əlaqələrin inkişafına töhfə vermişdir. Bu coğrafi mövqe Azərbaycanın yalnız iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri baxımından deyil, eyni zamanda mədəniyyətlərarası münasibətlər sahəsində də körpü rolunu gücləndirmişdir.
Azərbaycanın multikulturalizm ənənələri xalqımızın tarixi yaddaşının və mənəvi dəyərlərinin ayrılmaz hissəsidir. Müxtəlif etnik qrupların və dini konfessiyaların nümayəndələrinin ölkəmizdə birgə yaşaması, öz mədəni kimliklərini qoruyub saxlaması və cəmiyyətin inkişafında iştirak etməsi qarşılıqlı hörmət mühitinin formalaşmasına şərait yaratmışdır. Dövlət başçısının çıxışında vurğulandığı kimi, Azərbaycanda bütün etnik və dini qrupların nümayəndələri Konstitusiyaya əsasən bərabər hüquqlara malikdirlər və cəmiyyətin ayrılmaz hissəsi kimi yaşayırlar.
Bu yanaşma göstərir ki, multikulturalizm yalnız nəzəri anlayış və ya beynəlxalq tədbirlərdə səsləndirilən fikir deyil. O, gündəlik həyatda, insanlar arasındakı münasibətlərdə, dövlətin hüquqi prinsiplərində və cəmiyyətin mənəvi dəyərlərində öz əksini tapmalıdır. Azərbaycanda formalaşmış qarşılıqlı anlaşma və həmrəylik mühiti ölkənin sabit inkişafını təmin edən mühüm amillərdən biridir.
Dövlət başçısı milli birliyin Azərbaycanın müasir tarixindəki çətin dövrlərdə xüsusi əhəmiyyət daşıdığını da qeyd etmişdir. Ölkəmizin müstəqilliyinin qorunması, ərazi bütövlüyünün bərpası və milli maraqların müdafiəsi müxtəlif etnik və dini qrupların birliyinin vacibliyini nümayiş etdirmişdir. Bu birlik dövlətçiliyin möhkəmlənməsində, milli kimliyin qorunmasında və ümumi məqsədlər naminə səfərbərlikdə mühüm rol oynamışdır.
Azərbaycan xalqının tarixən qoruyub saxladığı dil, mədəniyyət, adət-ənənələr və milli mənəvi dəyərlər müstəqil dövlət quruculuğunun da əsasını təşkil edir. Prezident İlham Əliyev çıxışında 2026-cı ildə müstəqilliyimizin bərpasının 35-ci ildönümünün qeyd olunmasına toxunaraq müstəqillik dövründə əldə edilən nailiyyətlərin Azərbaycan xalqının iradəsi və zəhməti sayəsində mümkün olduğunu vurğulamışdır. Müstəqil dövlət olaraq öz gələcəyimizi müəyyənləşdirmək imkanının əldə olunması ölkəmizin siyasi, iqtisadi və ictimai inkişafı üçün geniş imkanlar yaratmışdır.
Çıxışın mühüm istiqamətlərindən biri də beynəlxalq münaqişələrin həlli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinin qorunması məsələsi olmuşdur. Prezident İlham Əliyev münaqişələrin yaranmasında təcavüzkarlıq, üstünlük iddiaları və cəzasızlıq düşüncəsinin mənfi rolunu qeyd etmişdir. Dövlət başçısının fikirlərinə görə, münaqişələr müxtəlif səbəblərdən yaransa da, onların davam etməsinə şərait yaradan amillər arasında beynəlxalq hüququn tələblərinin pozulması və qəbul edilmiş qərarların icrasının təmin olunmaması xüsusi yer tutur.
Azərbaycanın təcrübəsi bu baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Uzun illər davam edən münaqişənin həlli ölkəmiz üçün mürəkkəb tarixi mərhələ olmuşdur. Prezident çıxışında BMT Təhlükəsizlik Şurasının Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin azad edilməsini tələb edən dörd qətnaməsinin vaxtında icra edilməməsini beynəlxalq münasibətlər sistemində mövcud olan problemlərin nümunəsi kimi göstərmişdir. Bu fakt beynəlxalq təşkilatların qərarlarının yalnız qəbul edilməsinin deyil, onların icrasını təmin edən səmərəli mexanizmlərin yaradılmasının da vacibliyini gündəmə gətirir.
Dövlət başçısının vurğuladığı digər mühüm məsələ beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı mübarizədir. Beynəlxalq hüquq normaları bütün dövlətlərə eyni qaydada tətbiq olunmalı, ölkələrin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə münasibətdə ayrı-seçkiliyə yol verilməməlidir. Ədalətli beynəlxalq sistem yalnız vahid prinsiplərə əməl edildiyi, dövlətlərin hüquq və maraqlarına hörmət göstərildiyi halda formalaşa bilər.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın başqa dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq və öz milli maraqlarına əsaslanan müstəqil siyasət yürütmək prinsipinə sadiqliyini də diqqətə çatdırmışdır. Dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və əsassız üstünlük iddialarından uzaq durmaq beynəlxalq münasibətlərdə etimadın möhkəmləndirilməsi üçün vacib şərtlərdir. Bu prinsiplərin qəbul edilməsi münaqişələrin sayının azalmasına və əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə kömək edə bilər.
Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi də ölkəmizin dialoq və əməkdaşlıq siyasəti ilə əlaqəlidir. Prezident çıxışında Avropa İttifaqının on üzvü ilə strateji tərəfdaşlıq haqqında bəyannamə və ya sazişlərin mövcudluğunu, 2027-ci ildə Bakıda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə görüşünün keçirilməsinin, 2028-ci ildə isə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə görüşünə ev sahibliyi etməyin nəzərdə tutulduğunu bildirmişdir. Müxtəlif siyasi və mədəni platformalara mənsub dövlətlərin belə mühüm tədbirlər üçün Bakını seçməsi Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişliyini göstərir.
Bu tədbirlərin əhəmiyyəti yalnız diplomatik görüşlərin təşkili ilə məhdudlaşmır. Onlar müxtəlif coğrafiyaları, siyasi baxışları və mədəni ənənələri təmsil edən dövlətlər arasında əməkdaşlıq üçün əlavə imkanlar yaradır. Fərqli mövqelərə malik tərəflərin eyni platformada görüşməsi, fikir mübadiləsi aparması və ortaq maraqlar müəyyənləşdirməsi qarşılıqlı etimadın formalaşmasına xidmət edir.
VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun əsas ideyası da məhz bu yanaşmaya söykənir: fərqlilikləri qarşıdurma mənbəyinə deyil, qarşılıqlı öyrənmə və əməkdaşlıq imkanına çevirmək. Müasir dünyanın problemləri yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin səyləri ilə həll edilə bilməz. Sülhün qorunması, mədəni irsin müdafiəsi, dini dözümlülüyün gücləndirilməsi və xalqlar arasında əlaqələrin inkişafı beynəlxalq əməkdaşlığı zəruri edir.
Prezident İlham Əliyevin Bakı forumundakı çıxışı Azərbaycanın bu sahədə irəli sürdüyü təşəbbüslərin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirmişdir. Ölkəmiz müxtəlif mədəniyyətlərin nümayəndələrini bir araya gətirməklə dialoqun inkişafına, beynəlxalq gündəmdə duran məsələlərin müzakirəsinə və qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsinə töhfə verir.
Nəticə etibarilə, “Ortaq gələcək naminə dialoq” çağırışı müasir dünyanın qarşısında duran mühüm vəzifəni ifadə edir. Bu vəzifə fərqliliklərə hörmət etmək, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əməl etmək, münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə çalışmaq və dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadı gücləndirməkdən ibarətdir. Azərbaycanın tarixi təcrübəsi, multikulturalizm ənənələri və beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüsləri bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bakı forumu bir daha göstərir ki, davamlı sülhün qurulması üçün dialoqla yanaşı, konkret siyasi iradə, ədalətli yanaşma və birgə fəaliyyət də tələb olunur. Ortaq gələcəyə aparan yol xalqların və dövlətlərin bir-birini dinləməsindən, qarşılıqlı hörmət göstərməsindən və ümumbəşəri dəyərlər naminə əməkdaşlıq etməsindən keçir.
Elnur Qəhrəmanov,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı
