Bakıda 15 yaşadək oğlanlar arasında FIFA (Beynəlxalq Futbol Federasiyaları Assosiasiyası) tərəfindən təşkil olunan ilk dünya çempionatı və festivalı başa çatıb. Tarixi turnir 189 ölkənin milli komandasını bir araya gətirib, gənc futbolçulara əvəzsiz beynəlxalq təcrübə qazandırıb və Azərbaycanın irimiqyaslı idman tədbirlərinə ev sahibliyi etmək bacarığını bir daha nümayiş etdirib.
Lakin bağlanış mərasimindən sonra müəyyən suallar açıq qalır. Söhbət təkcə milli komandamızın nəticəsindən deyil, həm də təşkilatçıların bəzi qərarlarından, xüsusilə yerli jurnalistlərin akkreditasiyası ilə bağlı yaranmış vəziyyətdən gedir. Bu suallar ilk növbədə AFFA-ya (Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası) ünvanlanır.
İdman.Biz xəbər verir ki, Famil Xəlilovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan millisi 189 iştirakçı arasında 84-cü yeri tutub. Bu nəticəni dünya çempionatına ev sahibliyi edən ölkə üçün qənaətbəxş saymaq olarmı?
Nə fiasko, nə də uğur
Əvvəlcə rəqəmlərə nəzər salaq.
Azərbaycan millisi on oyun keçirib, beş qələbə qazanıb və beş dəfə məğlub olub. Məğlubiyyətlərdən biri son qarşılaşmada penaltilər seriyasında qeydə alınıb. Komandamız rəqib qapılarına 26 qol vurub.
İlkin mərhələdə yığmamız Timor-Lesteni (6:0), Andorranı (1:0) və İsraili (3:1) məğlub edib, Avstraliyaya (1:3) və Haitiyə (0:4) uduzub.
Qrupda üçüncü yeri tutan komanda 65–96-cı yerlərin müəyyənləşdirildiyi C divizionuna düşüb.
Bu mərhələdə millimiz Çiliyə (1:3) və Vyetnama (2:4) məğlub olub, Cəbəllütariq (5:1) və Mozambik (4:1) üzərində qələbə qazanıb.
83-cü yer uğrunda son qarşılaşmada Əfqanıstanla oyunun əsas vaxtı 3:3 hesabı ilə başa çatıb. Penaltilər seriyasında isə rəqib 3:2 hesabı ilə üstün olub. Beləliklə, bu görüş də millimizin məğlubiyyəti ilə nəticələnib.
Yekun - 84-cü yer.
Formal baxımdan Azərbaycan turniri iştirakçıların ilk yarısında başa vuraraq 105 komandanı qabaqlayıb.
Bu yaşda olan futbolçular üçün müxtəlif qitələrin təmsilçiləri ilə qarşılaşmaq, beynəlxalq oyun təcrübəsi qazanmaq və dünyanın ən böyük futbol təşkilatının turnirində iştirak etmək son dərəcə əhəmiyyətlidir.
Ona görə də nəticəni fiasko adlandırmaq ədalətli olmazdı.
Amma bunu ciddi uğur kimi təqdim etmək üçün də əsaslar kifayət deyil.
Komandamız ən güclü 64 iştirakçı sırasına düşə bilməyib, Avstraliya, Haiti, Çili və Vyetnama məğlub olub, mundialı isə Əfqanıstana penaltilər seriyasında uduzaraq başa vurub.
Xüsusilə Haiti ilə 0:4 hesablı məğlubiyyət diqqət çəkir. Əlbəttə, bir qarşılaşma ölkənin bütün uşaq-gənclər futbolunun səviyyəsini müəyyənləşdirmir. Lakin belə nəticələr sadəcə statistika kimi deyil, peşəkar təhlil üçün əsas kimi qəbul olunmalıdır.
Nəticəyə görə kim cavabdehdir?
Burada mühüm fərqi nəzərə almaq lazımdır.
14–15 yaşlı futbolçulardan həddindən artıq nəticə tələb etmək düzgün deyil. Onlar böyük futbolda ilk addımlarını atırlar. Bu yaşda səhvlər, məğlubiyyətlər və emosional eniş-yoxuşlar təbiidir.
Lakin hazırlıq sisteminə suallar vermək tamamilə haqlıdır.
AFFA uşaq-gənclər futbolunun inkişafına, milli komandaların hazırlığının təşkilinə, müvafiq strukturların fəaliyyətinə və istedadlı oyunçuların yetişməsi üçün şəraitin yaradılmasına cavabdehdir.
Federasiyanın məlumatına görə, dünya çempionatı üçün komandanın formalaşdırılması zamanı ilkin mərhələdə 200-ə yaxın futbolçu seçimlərə cəlb olunub.
Bu, seleksiya işinin aparıldığını göstərir. İndi isə həmin prosesin nə dərəcədə səmərəli olduğunu qiymətləndirmək lazımdır.
Niyə millimiz ən güclü iki diviziona yüksələ bilmədi? Daha uğurlu rəqiblərlə oyunlar hansı çatışmazlıqları üzə çıxardı? Texniki, fiziki və taktiki hazırlıq baxımından hansı nəticələr əldə edildi?
Ən əsası isə bu təhlildən sonra hansı konkret qərarlar veriləcək?
Burada bir məqamı da unutmaq olmaz: mundial eksperimental formatda — 8-ə 8 və hərəsi 20 dəqiqə davam edən iki hissə ilə keçirilib. Buna görə nəticələri ənənəvi 11-ə 11 futbolu ilə birbaşa müqayisə etmək düzgün deyil. Turnirin yekun sıralaması da ölkələrin futbol akademiyalarının ümumi reytinqi sayıla bilməz.
Ancaq bu xüsusiyyətlər nəticələrdən dərs çıxarmaq zərurətini aradan qaldırmır.
Fikrimizcə, ən azı ilk 64 komanda sırasına düşmək meydan sahibləri üçün daha inandırıcı idman nəticəsi olardı.
Yerli jurnalistlər kənarda qaldı?
Dünya çempionatından sonra xoş olmayan təəssürat yaradan başqa bir məsələ də var.
Söhbət Azərbaycan media nümayəndələrinin akkreditasiyasından gedir.
İdman.Biz redaksiyası da bu problemlə birbaşa qarşılaşıb. Nəşrimizin jurnalisti turnirə akkreditasiya ala bilməyib. Üstəlik, imtinanın səbəbi redaksiyaya izah olunmayıb.
Eyni zamanda İdman.Biz-in fotoqrafı akkreditasiya alıb.
Eyni idman nəşrinin bir əməkdaşına mundialı işıqlandırmağa icazə verilib, digərinə isə imtina olunub. Niyə? Məsul şəxslər hansı meyarları əsas götürüblər?
Redaksiya bu suallara cavab almayıb.
Üstəlik, İdman.Biz məsələ ilə bağlı birbaşa FIFA-ya müraciət edib. Beynəlxalq futbol qurumundan redaksiyamıza bildirilib ki, bu turnirdə jurnalistlərin akkreditasiyası ilə FIFA deyil, AFFA məşğul olur.
Beləliklə, redaksiyanın sualları ilk növbədə məhz milli federasiyaya ünvanlanır. Çünki FIFA bu prosesə görə məsul qurum kimi AFFA-nı göstərib.
Əlbəttə, beynəlxalq yarışlarda akkreditasiya müəyyən tələb və prosedurlara əsaslanır. Heç kim iddia etmir ki, müraciət edən hər bir jurnalist avtomatik olaraq müsbət cavab almalıdır.
Ola bilsin ki, bəzi media nümayəndələri sənədləri doldurarkən səhvə yol veriblər, texniki şərtləri yerinə yetirməyiblər və ya müəyyən tələbləri nəzərə almayıblar.
Amma belə vəziyyətdə müraciət edən şəxslə əlaqə saxlamaq, problemi izah etmək və mümkün olduğu halda onu aradan qaldırmağa kömək göstərmək olmazdımı?
Axı söhbət yerli jurnalistlərdən gedir. Özü də öz ölkələrində keçirilən dünya çempionatından.
AFFA akkreditasiya üçün müraciətlərin oktyabrın 2-dən 9-dək xüsusi portal vasitəsilə qəbul olunduğunu elan etmişdi. Akkreditasiya ilə bağlı suallar üçün ayrıca elektron poçt ünvanı da göstərilmişdi.
Lakin prosedurun mövcudluğu hələ media nümayəndələri ilə işin səmərəli qurulduğu anlamına gəlmir.
Jurnalistlər arasında akkreditasiya ilə bağlı başqa narazılıqlar da səslənib. Bununla belə, imtinaların ümumi sayı və səbəbləri barədə açıq mənbələrdə etibarlı statistika yoxdur.
Elə buna görə də aydın cavablar almaq istərdik: yerli KİV nümayəndələrindən neçəsi müraciət edib, neçəsi akkreditasiya alıb, neçəsinə imtina olunub və qərarları kim verib?
Xüsusilə müraciətlərin hansı meyarlarla qiymətləndirildiyini və imtina alan jurnalistlərə bunun səbəbinin niyə izah olunmadığını bilmək istərdik.
İdman.Biz-in FIFA-ya müraciətindən sonra akkreditasiya məsələsində məsuliyyətin kimə aid olması artıq mücərrəd sual deyil. Redaksiyamız birbaşa AFFA-ya yönləndirilib. Buna görə də federasiyadan konkret izahat gözləmək tamamilə məntiqlidir.
Milli federasiya çempionatın keçirilməsində əsas tərəfdaşlardan biri kimi yarışın Azərbaycan mediası tərəfindən mümkün qədər geniş və peşəkar şəkildə işıqlandırılmasında maraqlı olmalıdır.
Xüsusilə ölkəmizdə ilk dəfə belə miqyaslı turnir keçirilirsə.
Qəribə mənzərə yaranır: dünyanın demək olar ki, bütün ölkələrindən komandalar Bakıya gəlir, amma yerli idman jurnalisti tarixi hadisəni yerində işıqlandırmaq imkanından məhrum olur. Üstəlik, ona bunun səbəbi də izah edilmir.
Belə yanaşma həm anlaşılmazlıq, həm də təəssüf doğurur.
Futbol bağlanış mərasimi ilə bitmir
Bütün bunlarla yanaşı, turnirin təşkili üçün görülmüş böyük işi inkar etmək də düzgün olmazdı.
FIFA-nın məlumatına görə, Bakıda 932 oyun keçirilib və 4505 qol vurulub. Beynəlxalq futbol qurumu bütün qitələrdən iştirakçıları bir araya gətirən çempionatın təşkilini yüksək qiymətləndirib.
Finalda Çexiyanı 3:0 hesabı ilə məğlub edən İspaniya dünya çempionu olub.
Bütün bunlar, şübhəsiz, Azərbaycanın idman tarixinə yeni və əhəmiyyətli səhifə əlavə edib.
Amma beynəlxalq turniri uğurla təşkil etmək və milli futbolu inkişaf etdirmək eyni şey deyil.
189 komandanı qəbul etmək, yüzlərlə oyun keçirmək, möhtəşəm mərasimlər təşkil etmək və FIFA-nın təşəkkürünü qazanmaq mümkündür.
Lakin AFFA-nın əsas vəzifəsi yalnız yarış keçirmək deyil, rəqabətədavamlı azərbaycanlı futbolçular yetişdirən sistem qurmaqdır.
Eyni zamanda böyük futbol bayramı yerli idman jurnalistləri üçün izahsız maneələrlə müşayiət olunmamalıdır.
Hər iki məsələdə şəffaflıq, peşəkarlıq və suallara cavab vermək hazırlığı vacibdir.
Millimizin 84-cü yerini qənaətbəxş, lakin yüksək nəticə olmayan göstərici kimi qiymətləndirmək olar.
AFFA-nın fəaliyyətinin əsl səmərəlilik göstəricisi isə bir eksperimental turnirdə tutulan yer deyil, bu komandanın neçə üzvünün gələcək illərdə peşəkar klublarda və milli yığmalarda çıxış edəcəyi olacaq.
Dünya çempionatı başa çatıb. İndi yalnız onun keçirilməsi barədə təntənəli hesabatları deyil, idman nəticələrinin ciddi təhlilini və yerli medianın bir hissəsini turnirdən kənarda qoyan qərarların izahını da görmək istərdik.
Çünki böyük futbol təkcə böyük tədbirlər deyil, həm də böyük məsuliyyət tələb edir.
