Dünyanın müxtəlif ölkələrində dövlət qurumları və şirkətlər internet saytlarını müvəqqəti olaraq bağlamağa başlayıblar. Buna internet infrastrukturunda geniş istifadə olunan PHP proqramlaşdırma dilində iki ciddi təhlükəsizlik boşluğunun aşkarlanması səbəb olub.
Editor.az-ın Euronews-a istinadən aldığı məlumata görə, internet saytlarının təxminən 70 faizinin fəaliyyətində istifadə edilən PHP-də aşkarlanan boşluqlar mümkün kiberhücumlarla bağlı narahatlığı artırıb. Mütəxəssislər sistemlərin dərhal yenilənməsini, təhlükəsizlik tədbirləri görülənədək isə zəruri hallarda onların şəbəkədən ayrılmasını tövsiyə ediblər.
Tərtibatçılar problemin aradan qaldırılması üçün təcili yeniləmələr hazırlayıblar. Bununla yanaşı, kibertəhlükəsizlik qurumları təşkilatlara sistemlərini yoxlamaq və mümkün hücumların qarşısını almaq üçün sürətli tədbirlər görmək barədə xəbərdarlıq ediblər.
Təhlükəli boşluqları süni intellektin köməyi ilə aşkarlayıblar
Məlumatlara əsasən, boşluqlardan biri avqust ayında OpenAI tərəfindən maliyyələşdirilən PHP təhlükəsizlik yoxlaması zamanı Calif adlı kibertəhlükəsizlik şirkətinin mütəxəssisləri tərəfindən müəyyən edilib. Google-a məxsus Wiz şirkəti isə hər iki boşluğu müstəqil şəkildə aşkarlayaraq bu barədə məlumat verib.
OpenAI açıqlayıb ki, Calif-in araşdırmasında GPT-5.6 Sol modelindən istifadə olunub.
PHP-nin təhlükəsizlik komandası hər iki boşluğun ciddiliyini 10 ballıq şkala üzrə 9,2 balla qiymətləndirib. İlkin plan təhlükəsizlik yeniləmələri hazırlanıb tətbiq edilənədək boşluqlar barədə ətraflı məlumatı məhdud saxlamaq olub. Lakin məlumatların nəzərdə tutulan tarixdən əvvəl yayılması təşkilatların sistemlərini qorumaq üçün vaxtla yarışmasına səbəb olub.
İlk mərhələdə boşluqlardan genişmiqyaslı istifadə edildiyinə dair məhdud sübutların olduğu bildirilsə də, sonradan mümkün istismar cəhdləri qeydə alınıb. Bu isə yenilənməmiş sistemlərin hücumlara məruz qala biləcəyi ilə bağlı narahatlığı artırıb.
Wikipedia və dövlət qurumları tədbir gördü
Wikipedia-nı idarə edən Wikimedia Fondu təhlükəsizlik yeniləmələri quraşdırılarkən bəzi köməkçi xidmətlərini ehtiyat tədbiri olaraq müvəqqəti dayandırıb. Qurum istifadəçiləri mümkün fasilələr barədə də xəbərdar edib.
Amazon Threat Intelligence da təhlükəsizlik boşluqlarından istifadə cəhdlərini aşkarladığını bildirib. Bu fəaliyyətlərin bir qisminin boşluqlar ictimaiyyətə açıqlanmamışdan əvvəl baş verdiyi qeyd olunur.
Avropanın bir sıra ölkələrində də qabaqlayıcı addımlar atılıb.
Fransa Daxili İşlər Nazirliyi yeniləmələr aparılan müddətdə prefekturaların internet saytlarını müvəqqəti bağlayıb. Almaniyanın federal informasiya texnologiyaları xidmətlərini təmin edən ITZBund isə bir sıra dövlət saytlarının fəaliyyətini dayandırıb.
Almaniya rəsmiləri bu addımın ehtiyat məqsədi daşıdığını və həmin vaxt hər hansı təhlükəsizlik pozuntusunun aşkarlanmadığını bildiriblər.
Niderland və Finlandiya da daxil olmaqla digər ölkələrdə dövlət və ictimai xidmət saytlarının fəaliyyətində fasilələr yaranıb. Qurumlar sistemlərini qorumaq və təhlükəsizlik yeniləmələrini tətbiq etmək istiqamətində iş aparıblar.
Britaniyadan təşkilatlara xəbərdarlıq
Böyük Britaniyanın Milli Kibertəhlükəsizlik Mərkəzi PHP-dən istifadə edən təşkilatlara sistemlərini yoxlamağı, şübhəli fəaliyyətləri yaxından izləməyi və mövcud təhlükəsizlik yeniləmələrini mümkün qədər tez quraşdırmağı tövsiyə edib.
Hadisə internet xidmətlərinin təhlükəsizliyinin nə qədər vacib olduğunu bir daha gündəmə gətirib. Mütəxəssislərin əsas çağırışı sistemlərin vaxtında yenilənməsi, təhlükəsizlik boşluqlarının aradan qaldırılması və şübhəli fəaliyyətlərin nəzarətdə saxlanılmasıdır.
\\ Aydan Bünyatova, Editor.az
