Mərkəzi Asiyanın işgüzar dairələri və ekspertləri beş ölkə arasında rəqəmsal inteqrasiyanın gücləndirilməsini təklif edirlər. Məqsəd texnologiya şirkətlərinin 80 milyondan çox insanı əhatə edən regional bazarda fəaliyyətini asanlaşdırmaqdır.
Bu təklif Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan və Türkmənistanda elektron sənədlər, rəqəmsal identifikasiya, fərdi məlumatlar, kibertəhlükəsizlik və süni intellektlə bağlı rəqəmsal qaydaları bir-birinə daha da yaxınlaşdıracaq. Məqsəd milli qanunvericiliyi əvəz etmək deyil, beş ayrı rəqəmsal bazarın sistemləri arasında uyğunluğu artırmaqdır.
Sözügedən təkliflər Astanada Mərkəzi Asiya ölkələrinin rəqəmsal gündəliyə inteqrasiyasına həsr olunan regional dəyirmi masada müzakirə edilib. Müzakirələr regionda artan rəqəmsal əməkdaşlığın sərhədlərarası fəaliyyət göstərən bizneslər üçün praktik mexanizmlərə çevrilməsi yollarına həsr olunub.
Sistemlər arasında uyğunluğun artması texnologiya şirkətlərinin regionda genişlənməsini asanlaşdıra bilər. Bu halda şirkətlər hər ölkədə fərqli hüquqi və rəqəmsal tələblərə ayrıca uyğunlaşmaq əvəzinə, gələcəkdə qonşu bazarlara daxil olarkən qarşılıqlı tanınan rəqəmsal alətlərdən və uyğun sistemlərdən istifadə edə bilərlər.
Əsas təkliflərdən biri elektron sənədlərin və rəqəmsal identifikasiya vasitələrinin qarşılıqlı tanınmasıdır. Təşəbbüs həmçinin şəxsi məlumatlar və kibertəhlükəsizliklə bağlı qaydalar arasında uyğunluğun artırılmasını, eləcə də süni intellektdən məsuliyyətli istifadə üçün ümumi prinsiplərin müəyyən edilməsini nəzərdə tutur.
İqtisadi baxımdan məqsəd texnologiya şirkətlərinin regionda genişlənməsi zamanı qarşılaşdıqları inzibati maneələri azaltmaqdır. Daha inteqrasiya olunmuş rəqəmsal bazar Mərkəzi Asiyanı qlobal texnologiya şirkətləri, bulud xidməti provayderləri, telekommunikasiya operatorları və investorlar üçün daha cəlbedici edə bilər.
Süni intellekt təşəbbüsün ayrıca istiqamətlərindən biridir. Mərkəzi Asiyada süni intellektdən məsuliyyətli istifadə üzrə təklif olunan Etika Kodeksi fövqəlmilli tənzimləyici qurum yaratmadan ümumi prinsiplərin müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Kodeks süni intellekt sistemləri üçün məcburi sertifikatlaşdırma və ya akkreditasiya tətbiq etməyəcək, milli qanunvericilik isə hər bir ölkədə əsas olaraq qalacaq.
Təkliflərin 2027-ci ildə keçiriləcək "B5+1 Regional Biznes Gündəliyi"nə daxil edilməsi gözlənilir. Lakin hazırda bunlar beş ölkə hökumətinin razılaşdırdığı məcburi qaydalar deyil, biznes nümayəndələri və ekspertlərin tövsiyələridir.
Bu fərq təşəbbüsün gələcək perspektivləri üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Əsas çətinlik hər bir ölkənin normativ bazasını qorumaq şərtilə, regional rəqəmsallaşma ideyasını milli sərhədləri aşan işlək sistemlərə çevirmək olacaq.
Daha ətraflı: